Haveno Mediteranea

Homarano

2011-12-04T17:51:00.000+01:00

Mi ĵus finlegis la libron "Homarano", verkita de Aleksander Korĵenkov. Mi nun havas nek la tempon nek la forton necesan por verki recenzon, tamen mi devas danki la aŭtoron pro la kvalita laborego kiu ebligis tiun libron. Mi esperas ke tiu ĉi libro ebligos jesan respondon al la demando kiu aperas je ĝia fino. Espereble, esperantistoj kapablos diskoni la ideojn de Zamenhof al neesperantistoj.

Kio novas sub la suno?

2011-07-07T22:53:00.002+02:00

Kurioze, novaj sociaj retoj, kiel Google+, solvas jam solvitajn problemojn. Se mi deziras sendi informon al amika rondo, mi nur devas malfermi mian retmesaĝilon kaj sendi retmesaĝon al tiuj amikoj. Ili povos komenti mian mesaĝon per respondo, kiu povas esti sendita al ĉiuj aŭ nur al kelkaj el la rondanoj. Plue, la mesaĝo ne estos limigita per kaprica longeclimigo kaj eblos aldoni bildojn, videojn aŭ ajna dokumento (sociaj retoj ne permesas sendi ajnan dosieron). La mesaĝo estos privata kaj intimeco estos protektata. Plue, eblas ciferigi la mesaĝon se estas necese. Do, antaŭ sendi mesaĝon pere de socia reto, pripensu. Ĉu mi devus sendi tion pere de retmesaĝo?

Pri sablo, pluvo kaj vento

2010-10-17T21:06:00.002+02:00

Mi daŭrigas mian filmetan eksperimenton. Hodiaŭ mia edzino denove filmis min parolante pri vetero kaj plaĝo. Ĉi semajne mi montras al vi kiel plaĝo repleniĝas je sablo nature post pluvego. Ne spektu la ĉi semajnan filmeton se vi ankoraŭ ne spektis la antaŭsemajnan.

De Platja de l'estany tort

Denove mi improvizis sen pripensi la necesan vortprovizon antaŭe. Kaj ni filimis nur unufoje, sen ajna ripetado. Do, la rezulto estas iomete fuŝa. Tamen, mi amuziĝis kaj espereble la filmeto estos interesa por vi.

Ekde mi forlasis Tuluzon, fine de 2008, mi preskaŭ ne parolas esperanton. Tiuj filmetoj helpas min uzi la lingvon parole kaj, samtempe, pro tio ke mi povas spekti min mem, ili helpas min lerni el miaj eraroj, do tio devus helpi plibonigi mian lingvouzon. Do, probable, mi daŭrigos mian eksperimenton estonte. Tamen, la filmoj estos ĉiam simplaj.

De Platja de l'estany tort

Malbona vetero estas ĉiam interesa afero

2010-10-13T19:29:00.000+02:00

Hodiaŭ la vetero estas malbona ĉe ni. Pluvas, ventas kaj la maro ondas. La veteraĉo venas el oriento, el la maro, kiu konstante frapas niajn havenojn kaj plaĝojn. Certe, la vetero aĉas se oni deziras navigi tra la maro aŭ sportumi ekstere, tamen ĝi belas se ni deziras nur rigardi ĝin. Fakte, naturo ĉiam belas, kiam sunas aŭ pluvas, kiam trankvilas aŭ danĝeras.

Vidu la du hodiaŭaj filmetoj.

Tamen, ne nur hodiaŭ ĝi danĝeras, antaŭ tri semajnoj pluvegis en nia vilaĝo kaj, pro tio, la preskaŭ ĉiam sekaj riveretoj pleniĝis je akvo. Vidu tiujn fotojn kaj videon.

Fotoj kaj videoj de la pluvego

Do vi vidas ke nia kutime trankvila vilaĝo ja povas esti vetere tre interesa!

Ruĝiĝanta ĉielo, pluvo aŭ vento

2010-10-11T20:48:00.001+02:00

Kiam la ĉielo estas tia, katalune oni diras: cel rogent, pluja o vent [sel ruĵent pluĵa o vent] (ruĝiĝanta ĉielo, pluvo aŭ vento). Unu horon post fotado, ekpluvis.

Vidu filmeton faritan el mia balkono, kiu lokiĝas en vilaĝo nomata l'Ametlla de Mar [L'Ametlja de mar] (Migdalo ĉe maro) en Katalunio.

p.s. Mi skribis la prononcadon laŭ la orienta maniero (mia denaska), en tiu vilaĝo, kie mi alvenis neantaŭlonge, oni jam parolas oriente, ĝi kuŝas apud la limo inter la du parolmanieroj de la kataluna lingvo. Tamen, en tiu frazo nur estas eta diferenco inter ambaŭ eblecoj.

Adiaŭa donaco

2010-10-07T15:59:00.001+02:00

Ĉiu somero mi vojaĝas al la insulo kie mi naskiĝis (Minorko, Baleara
Insularo), tie mi ĉiam trovas belegaĵojn. Tamen ĉi jare, la insulo
oferis min veran donacon. Somere, mi preferas vojaĝi ŝipe, por ke mia
korpo ne vojaĝu pli rapide ol mia animo (oni diras ke animo nur
kapablas vojaĝi al la kamela rapideco), kaj tion mi faris ĉi jare. La
revena vojaĝo, el Minorko al Barcelono, okazas kutime dumtage. Tiam mi
ŝatas sidiĝi kaj rigardi la maron kaj cerbumi pri tiuj aferoj pri kiuj
oni kutime ne havas tempon por pensi. Subite, mi leviĝis miajn okulojn
kaj vidis tiujn belajn (estetike kaj science) nuboj. Kaj mi dankis la
forlasitan insulon kiu sendis al mi tiun lastan adiaŭon.

La Morto de Ivan Iljiĉ

2010-08-16T18:51:00.005+02:00

Mi ĵus finlegis (hispane) mian unuan Tolstojaĵon, "La Morto de Ivan Iljiĉ". Mi ne certas ke mi vere komprenis la kernon de la libro. Ĉu vi legis ĝin?

Mi opinias ke ĝia kritiko de la aristokrata socio estas iomete tro facila. Mi komprenas ke la vivo de la tiamaj aristokratoj estis malplena kaj hipokriteca (fakte, la aristokrata tavolo estis ŝtelklaso aŭ kleptokratio), tamen la cetera popolo ne estis libera el malmoralaj kondutoj. Same ol nia nuna socio, ĉu eksistas nun iu morale pura klaso?

Laŭ Tolstoj la vivo de unu el la servistoj de Ivan Iljiĉ estas ekzempla, kaj oni komprenas ke ĝi estas tia pro tio ke li devenas el kamparana familio. Ĉu ne estas tro simpleca aliro? Multaj ideologioj subtenis tiun saman vidpunkton. Ekzemple, multaj naciismoj konsideras ke la kamparano estas pura homo, kiu konservas la bonajn kutimojn kaj ankaŭ la nacian lingvon. Tamen, ni ĉiuj scias ke homo ja povas esti malmorala sendepende de sia socia tavolo. Fakte, ni ĉiu iam agis aŭ agas malmorale. Tiu kiu estas libera je peko, ĵetu la unuan ŝtonon.

Tamen, la libro estas tre interesa ĉar ĝi pritraktas temon pri kiu ni ĉiuj interesiĝas. Ofte mi sindemandas ĉu mia vivo estas hipokrita aŭ ĉu mi kunpartoprenas maljustecon. Mi supozas ke vi ankaŭ ofte pripensas tion.

La fino de la libro prezentas morton kiel libereco, kiel forto kiu ebligas malkovri la veron. Mi preferas ne opinii pri tio nun, mi antaŭe devas longe pripensi la aferon, tamen mi ŝatus koni vian vidpunkton tiurilate.

Longega julio

2010-07-15T22:40:00.005+02:00

Ĉi jare mi sentas ke julio estas longega.

Antaŭ unu jaro, dum julio mi vojaĝis eksterlande, pro geedziĝo, do la monato fluis tre rapide! Tamen, ĉi jare mi laboras, kaj mi laboras en urbo kie mi neniam laboris antaŭe dum tiu somera monato, do mi spertas unufoje la varmegan veteron ĉi tiean. Ĉiutage temperaturo supreniras 35 gradojn!

Ĉi tie estas kutimo labori nur matene dum julio kaj aŭgusto, el la 8a ĝis la 15a, senpaŭze, do mi vekiĝas pli frue ol kutime kaj tagmanĝas tre malfrue. Tio vere lacigas min, tamen permesas al mi naĝi ĉiutage en la maron.

La problemo estas ke, en la laborejo, mia menso ofte estas inter la fiŝetoj kiujn mi salutas ĉiu vespere kiam mi plonĝas. Plie, mi baldaŭ vojaĝos al Minorko, la insulo kie mi naskiĝis, por ferii, tiel, kiam mia menso ne plonĝas en la maron, ĝi vojaĝas al la insulo. Tiel, mi malefike laboras kaj, pro tio, mi sinkulpigas, kaj sentas malgaja. :'(

Fakte, mi vere estas bonŝanculo, tamen mia animo ne komprenas tion. Komplika afero esta tia.

Mi kreis novan etblogon

2010-07-09T19:56:00.003+02:00

Dum la lasta jaro mia vivostilo iomete ŝanĝiĝis, pro tio ke mi devas (kaj decidis) dediĉi pli da tempo kaj ankaŭ mensospaco al la laboro. Tiel mi havas malpli da tempo kaj forto por skribi blogerojn, kiujn mi skribas malpli ofte ol antaŭe.

Kompreneble, tia situacio ankaŭ plimaloftiĝis mian katalunlingvan blogadon. Tamen, katalune mi trovis solvon al la problemo, mi kreis etblogon kie mi skribas etajn penserojn, kiuj aŭtomate aperas ankaŭ en Tvitero kaj Fejsbuko. Tio permesas al mi havi sufiĉe aktivan retvivon akorde al mia nuna vivostilo.

Pro la sukceso de tiu ĉi eksperimento, mi decidis fari same esperante. Do, mi ĵus kreis novan etblogon esperantlingvan kiu akompanas tiun ĉi blogo. Vi povos legi ĝin tie aŭ ankaŭ en Fejsbuko kaj Tvitero. Nu, en Tvitero mi havas esperantlingvan konton (@petrokin), tamen mi ne kapablas resaluti pere de nova pasvorto. Do, mi unuigis mian tviteradon en mia konto @perequintana. Sekvu tiun ĉi se vi deziras legi min pere de Tvitero, tamen, eble estas pli interese sekvi la penserojn pere de la etblogo kaj ĝia RSS.

Vicoj

2010-06-24T15:36:00.002+02:00

Mi ne kaplas kompreni kial tiom da homoj viciĝas senbezone. Hodiaŭ mi vojaĝis fluge. Kiam mi alvenis la flughavenon mi vidis ke eblas registriĝi en sep akceptejoj. En la plej proksimaj al la enirejo, homoj atendis en longaj vicoj, en la malproksimaj estis nur vicetoj. Kial la homoj ne komprenis ke estas pli rapide iri al la vicetoj? Poste, mi iris al la pordo por enaviadili. La pordo estis ankorau femita, do mi sidiĝis kaj ekverkis ĉi tiun tekston. Tiam, iu ekviciĝis kvaronhoro antaŭ la malfermhoro, kaj tuj aliaj homoj enviciĝis post li. Post kelkaj minutoj la vico estis tiom longa kiel stulta, ĉar ni jam scias sur kiu seĝo ni sidiĝos dum la vojaĝo, do ne bezonatas eniri la unuan. Tiu afero estus negrava se ĝi ne montrus al ni kiel malracie ni ofte agas. Anstataŭ observi la ĉirkaŭaĵon kaj decidi laŭ la akiritaj informoj, ni ofte preferas la plej facilan kaj malracian solvon.

Revaz

2010-04-29T22:31:00.004+02:00

Nuntempe, mi estas leganta la sepan Beletran Almanakon. Me tre kontentas, ĉar mi trovis en ĝi rakonton tre interesan. Temas pri Revaz, rakonto verkita de ruslingva oseta aŭtoro kiu uzas kaŝnomon: Ĝoni Ramonov. La rakonto estas tre lerte verkita kaj tradukita de Slavik Ivanov. Ne nur la rakonta stilo estas bona, Revaz, la ĉefrolulo, malfermis al mi pordon al la vivo kaj valoroj de la osetaj elitoj. Tio permesis al mi kompreni kelkajn aferojn, kiujn, ĝis nun, mi nur povis imagi. Mi esperas ke, estonte, la esperantigistoj traduku pli da tiaj rakontoj, rakontoj verkitaj de aŭtoroj nekonataj ekster iliaj lingvoj, por tiel ebligi al la legantoj malkovri realaĵojn, kiujn ne eblas koni alimaniere. Mi opinias ke, per tiu vojo, nia kara lingvo povas pavi propran vojon kaj oferi nin legaĵon ne legeblan alimaniere. Kompreneble, ĉi tiu vojo ne estu la sola, ĝi estu unu inter multaj, tamen grava.

Pri la elektronika eldonado en Esperanto.

2010-03-04T22:35:00.004+01:00

Ekestis debato pri elektronika eldonado en iPernity. Tiu ĉi estas mia kontribuo:

La vera prezo de tiuj elektronikaj libroj estos nul eŭroj, pro tio ke la aĉetanto preskaŭ certe resendos la libron al aliaj legantoj kiuj ne pagos. La suno leviĝas oriente kaj malleviĝas okcidente. Ne eblas ŝanĝi tion. Same, ne eblas ŝanĝi la regulojn de la elektronika ekonomio. Do, ni agu agnoskante realon.

Mi proponos manieron vendi elektronikajn librojn, sed antaŭe ni rigardu ekzemplon. Vikipedio estas projekto elektronika tre ŝatata de esperantistoj, kiuj ne pagas kaj ne estas pagataj por verki kaj legi ĝin. Tamen estas multekoste publikigi tian retejon. Do, kiel faras la Vikimedia Fonduso? Simple, ĉiujare la fonduso anoncas al la uzantoj ke la retejo bezonas monon kaj specifas la kvanton bezonatan por funkciadi dum jaro. Tiam, la uzantoj kiuj deziras helpi la projekton, sendas monon. Ĉiu homo laŭ siaj eblecoj. Kaj la retejo montras kiom da mono estis jam ricevita kaj kiom mankas por atingi la celon. Tiel, la progresindikilo motivigas la homojn donaci pli da mono.

Do, mi farus ion similan por la libroj. FEL anoncu kiom kostas eldoni ĉiu unuopa libro, ekzemple, 1000 eŭroj, kaj samtempe indiku kiom da mono estis ricevita kaj kiom mankas por atingi la celon. Ĉiu leganto elektu la prezon, el nul ĝis infinito. La plimulto elektos ne pagi, tamen kelkaj donacos iom. Kelkaj 10, kelkaj 20 kaj eĉ eble, unuopulo pagos 500 eŭrojn. Kiam la celo estos atingita, eblos ankoraŭ sendi monon por la libro, tiu mono estos donacita al la aŭtoro.

Pere de tiu sistemo, FEL povus eldoni librojn, la legantoj povus helpi kaj senti sin kiel mecenato, ne kiel aĉetantoj aŭ konsumantoj, la malriĉaj esperantistoj havus aliron al la esperanta kulturo kaj eĉ kelkaj verkantoj ricevus iom da mono.

Forgesu la regulojn de la papera mondo, nur tiel eblos vigligi la esperantan kulturon en elektronika medio.

Ne uzu iPhonon

2010-03-04T21:06:00.002+01:00

Kalle blogis pri la iPhono kaj mi komentis pri ĝiaj stultaj lingvaj limoj. Jen la komento:

Por helpi la tajpadon, la iPhonon havas vortaran helpilon kiu aŭtomate korektas la mistajpojn. Ĉiu klavaro havas sian vortaron, kaj ne eblas elekti alian. Tamen, eblas ŝalti la helpilon. Do, se mi ŝaltas la helpilon, mi povas skribi katalune, tamen pli malrapide ol se mi skribus angle/france/hispane/ktp kun la helpilo, kiu estas ligita al la klavaro.

Solvi tion estus tre facile, nur bezonas krei statistikan lingvan modelon. Mi ja konas multajn homojn kiuj farus tion senpage. Sed pro mensa mallarĝeco, Apple ne permesas nin plibonigi niajn poŝtelefonojn, ĉar en la Applea mondo, Jobs estas dio kiu decidas kio farindas, kaj, kompreneble, tiu malmojosa kataluna lingvo ne meritas esti uzata en tiom luksa kaj bele dizajnita poŝtelefono.

Pro tio, kiam aro da ŝtelistoj atakis min kaj forprenis mian iPhonon, mi ne reaĉetis Appleaĵon. Se mia lingvo ne meritas esti unuaranga en la iPhono, Apple ne meritas mian monon.

Pri la lamentinda ŝtato de la Mediteraneo

2009-12-14T20:42:00.002+01:00

Tiu informo ne novas, tamen estas memoriginda: la ŝtato de la oceanoj estas lamentinda kaj nia eta Mediteraneo ege malsanas.

Warmed, overfished and polluted, the small Mediterranean Sea is giving scientists a look at what the future may hold for the rest of Earth’s oceans — and it’s not pretty.
Varmigata, ekspluatata kaj poluata, la eta Mediteraneo montras al la sciencistoj eblan estontecon de la ceteraj Teraj oceanoj — kaj ĝi ne belas.
Mediterranean Is Scary Laboratory of Ocean Futures | Wired Science | Wired.com.

Ĉu unu el niaj plej gravaj fontoj el proteinoj estos daŭre elĉerpita sen publika debato? Ĉu la registaroj el riĉaj landoj daŭre monhelpos tiujn kiuj mise administras niajn marojn pere de ĉies mono?

Indas komenci analizi niajn mediajn problemojn kiel tutaĵo. Klimatŝanĝiĝo estas ja grava problemo, tamen ĝi nur estas unu inter la gravaj mediaj problemoj kiujn ni nun havas, speciale dum la proksimaj jardekoj.

Neologismoj kaj la bona lingvo

2009-12-09T21:45:00.004+01:00

Bedaŭrinde mi ne abonas la revuon Esperanto, kaj ne povas legi la artikolojn, kiujn mencias Maria Sandelin en sia lasta blogero, tamen mi havas opinion pri tiu bonlignvisma debato.

Kompreneble, kiel defendas la neologismemaj verkistoj, lingvo bezonas tiom da nuancoj kaj radikoj kiom estas necesaj. Do, havi multajn radikojn ne estas problemo. Ili pravas.

Tamen, veras ke multaj radikoj iam enkondukitaj en nian lingvon ne estas necesaj. Ekzemple, mi malfacile komprenas kial estas bezonataj malsamaj radikoj por “poeto”, “poemo” kaj “poezio”. Kiaj estas la necesaj nuancoj ĉi kaze? Kial ne simple diri “poemisto”, “poemo” kaj “poemarto” aŭ “versisto”, “versaĵo” kaj “versarto”? Ĉi tiu estas nur ekzemplo inter centoj da aliaj dubinde necesaj radikoj. Kiom da neuzataj kaj nenecesaj francdevenaj vortoj estas en niaj vortaroj nur pro tio ke unuopulo iam opiniis ke esperanto mankas vorton?

Mia opinio estas ke verkistoj kreu tiom da radikoj kiom necesaj, sed ili ne forgesu la esencon de nia lingvo. Tro ofte, mi trafas en verkaĵo vorton, kiun mi ne komprenas kaj kiun mi ne trovas en vortaroj, ĉar estas tute nova radiko, nur uzata de unu verkisto. Al kiu utilas nekomprenebla lingvo? Kiam tio okazas mi ĉesas la legadon, ĉar, ŝajne, la verkisto kaj mi ne parolas saman lingvon.

Hodiaŭ mi ankaŭ legis ĉi tiun blogeron de Sonja Kisa, kiu pritraktas la tradukon de la angla vorto "hacker" al esperanto. Kiam mi legis la blogeron, mi tre fieris pri esperanto, ĉar Sonja kunmetas jam konitajn radikojn por krei novajn vortojn, kiujn ĉiu esperantisto kapablas rekte kompreni kaj kiuj eĉ pli bone esprimas la malsamajn nuancojn ol la angla vorto. Precize tia estas la beleco kaj riĉeco de nia lingvo. Pere de ĝi oni facile povas enkonduki leganton aŭ aŭskultanton al nova koncepto sen difini novan vorton. La leganto ja kapablos kompreni ĝin pere de ĝiaj kunmetaĵoj.

Mia sinteno estas ke ĉiu uzu la lingvon laŭ sia vidpunkto. Tiel esperanto evoluos laŭ la uzo. Kompreneble, neniu rajtas devigi lingvostilon al la aliaj. Tamen ĉiu esperantisto pripensu la konsekvencojn de sia elekto. Pro tio, mi klopodos uzi la lingvon bonlingvisme, eĉ se mi malŝatas ke oni nomu tiun stilon "bona lingvo". Tiel, mi parolos pri poemarto, anstataŭ poezio.

***

Ĉi tiu blogero ekestis kiel komento ĉe la blogo de Maria Sandelin.

Pri retlisto uea-membroj

2009-10-06T19:57:00.002+02:00

Maria Sandelin blogis pri la problemoj de retlisto uea-membroj. Sub la blogero mi aldonis ĉi tiun komenton en kiu mi analizas la kaŭzon de tiaj problemoj.

La vireco aŭ kioma libertempo havas la retlistanoj ne estas la kaŭzoj de la problemoj. La kaŭzo estas la retlisto mem. Ĝi estas sencela senkomunuma retlisto.

Diskuti kiel antaŭenigi esperanton ne estas vera celo, ĝi estas tiel malferma, ke ne helpas envojigi la diskuton.

Retlisto nur funkcias se,
1. Ĝi havas tre klaran celon.
2. La partoprenantoj estigas veran komunumon, ene de kiu kverelantoj havas ion perdeblan se ili tro kverelas. Ekzemple, ili povas perdi amikojn.

Do, ekzcemple, retlisto por uzantoj de iu ajn programo bone funkcias, ĉar ĝi havas klaran celon. Novuloj demandas kaj spertuloj respondas. Uzantoj proponas aldonojn kaj programistoj komentas ilin.

La sencela retlisto de mia familio bone funkcias ĉar se mi tro kverelas eble mia patro aŭ mia fratino ofendiĝos.

Do, la plej bona solvo por uea-membroj estas rekte fermi ĝin. UEA kvidantoj devus serĉi novajn vojojn por enirigi ideojn al la asocio. Tamen, ne nur ideojn ĝi bezonas. Ĝi ankaŭ bezonas lertajn agulojn.

Nu, ĉi novjaro, kiam estos tempo por repagi kotizon al UEA, mi ne scios kion fari. Mi ne certas ĉu tiu asocio estas utila al Esperanto aŭ ne. Sed tio estas kroma afero kiu ne rilatas al la retlista problemo.

Kiun kongreson partopreni ĉi jare?

2009-09-03T19:29:00.006+02:00

Mi opinias ke la 1a de septembro devus esti novjaro, pro tio ke estas nun kiam mi antaŭvidas kion mi faros dum la venontaj dek du monatoj.

Pasintsomere mi deziris partopreni la bjalistokan kongreson, tamen ne eblis, pro gravaj kialoj, ne rilataj al esperanto. Tamen mi sentas ke mi maltrafis ion gravan: mi maltrafis tiujn vizaĝojn kiujn mi, delonge, deziras vidi. Ekzemple, de multe da tempo mi esperante retmesaĝas kun Tsvi, kiun mi neniam vidis aŭ aŭdis kaj kiu havis la bonŝancon vizaĝigi multajn nomojn en Bjalistok:

I was happy to have made the acquaintance of the following people in particular (in alphabetical order): Neil Blonstein, Moissej Bronŝtejn, Tomasz Chmielik, István Ertl, Christer Kiselman, Aleksander Korĵenkov, Tony László, Ulrich Lins, Anna Löwenstein, Claude Nourmont, Barbara Pietrzak, Esther Schor, Humphrey Tonkin, José Antonio Vergara, John Wells, and Louis Zaleski-Zamenhof. I continue to correspond with some of them by email. Having met them face to face has had a magical effect on our relationship in general and on our email correspondence in particular. Now I can see their face and hear their voice, as it were, when I correspond with them, and we are far less formal with each other.

La venonta UK okazos en Kubo. Mi dubas ĉu iri tien aŭ ne pro pluraj kialoj. La unua estas ke mi timas ke la nedemokratia kuba reĝimo uzu la kongreson por beligi sian propran vizaĝon, por montri al la mondo ke la revolucio agas por homa frateco. Se tio okazas, mi ne ŝatus esti tie. La dua kialo, estas ke mi timas ke multaj homoj eŭropaj, kiujn mi ŝatus koni, ne vojaĝos tiom for el ilia lando, tamen, certe, probable partoprenos la kongreson multaj konindaj amerikanaj homoj.

Se mi ne partoprenas ĉi tiun UK-n, mi certe partoprenos iun vintran aranĝon eŭropan. Mi jam partoprenis IS-n dufoje, pro tio, mi emas sperti ion novan, do mi deziras esplori aliajn eblecojn krom JES, sed por tio, mi bezonas vian helpon.

Kiu(j)n kongreso(j)n vi partoprenos ĉi jare? Kial?

Pri miaj elektoj

2009-07-14T21:58:00.003+02:00

Mia reto ne estas tiel kiel ĝi estis antaŭ kelkaj jaroj. Multaj el miaj blogistaj amikoj, kaj ankaŭ mi, dronas pro laboro kaj aliaj farendaĵoj. Tiel, nia reta aktiveco malaltiĝas. Ŝajnas ke niaj vivoj eniras novan stadion. Foje, kiam mi promenas tra la reto, mi havas tiun senton, kiun oni havas kiam oni vizitas sian iaman lernejon aŭ universitaton. Ĉio samaspektas, sed nenio ja estas la samo ol antaŭe. Tio montras ke ni ne elektis vivi ĉion rete, kiel oni kredis kiam ni estis pioniroj en bloglando, kontraŭe, ni elektis pli normalan vivon.

Esperantistaj rifuĝintoj

2009-06-27T22:40:00.003+02:00

Kristof, tuluza esperantisto kiu nun volontulas en Bjalistok, verkis kortuŝan artikolon pri Ia kaj ŝiaj kartvelaj samsortuloj. Ili elmigris sian landon kiam neantaŭlonge milito ekis inter Kartvelujo kaj Rusujo kaj nun estas blokitaj en pola rifuĝintejo. Bedaŭrinde, Eŭropo fermiĝas malantaŭ nova hontinda muro.

Vendrede mi dancos!

2009-04-21T17:56:00.006+02:00

Vendrede mi iros al Barcelono pro tiu ĉi koncerto kaj balo. Temas pri popolkantoj kaj ties dancoj. La kantistoj estos la tuluza JoMo kaj la katalunaj Kaj Tiel Plu. Mi vere ŝatos paroli denove kun JoMo kaj ankaŭ festumi kune kun aliaj geesperantistoj. Mi bezonegas kaj festumi kaj esperantumi.

Brain drain

2009-03-31T12:47:00.003+02:00

Einar deziras traduki la anglan sprimon "brain drain" al esperanto kaj demandas en sia blogo ke oni sendu al li proponojn. Mi proponis du vortojn: klerulelmigrado kaj klerulenmigrado, depende de la vidpunkto. Se vi havas pli bonajn proponojn komentu la Einaran blogeron, mi petas.

Beletra Almanako N-ro 4

2009-03-30T21:58:00.005+02:00

Ĉi semajnofine mi komencis legi BAon N-ro 4. Ĝis nun mi ŝatis preskaŭ ĉion, kion mi legis (ne ĉiam estas tiel). Mi kontentas ĉar tio signifas ke mi ne malŝparis mian monon, kiam mi abonis por la tuta jaro.

Ĉi numero alvenigis en mian menson ion, kion iam Maria Sandelin skribis en sia malnova blogo (mi ne kapablis retrovi la artikolon!): Esperanto estus bona lingvo por ke ne tre konataj aŭtoroj diskonigu sian literaturon. Ŝi pensis ke tio estus pli bone ol traduki klasikaĵojn, kiujn jam estas tradukitaj al multaj lingvoj! Nun, estas la angla lingvo, kaj ties kulturo, kiu peras verkaĵojn inter kulturoj, kaj tiel, anglalingvanoj havas la povon decidi kio estas disvastigenda kaj kio ne estas. Post tia penso, mi notis ke mi estonte aĉetu iu numero de Sferoj.

Interalie mi legis la rakonton "Arnim" verkita de Ertl, sed mi ne komprenis kion la aŭtoro celas per tiu rakonto. Mi ne komprenis kial ĝi okazas en novnazia Germanio kaj anakaŭ kial Arnim kreas novan lingvon. Fakte mi komprenis nenion... :'( Ĉu iu povus komenti pri ĝi?

Ankaŭ mi ŝatus demandi al la respondeculoj de BA, ke ili kreu retliston aŭ retejon, kie la legantoj povus komenti la legaĵojn. Poresperantaj retlistoj jam lacigis min, estus pli interese komenti literaturaĵojn, en trankvila etoso.

Mi bezonas freŝajn projektojn

2009-02-09T18:57:00.004+01:00

When I was still struggling in purgatory called doctorate and started to lose the freshness I had felt in the topic of my dissertation in the beginning, a friend of mine tried to encourage me by telling me that I would be able to engage myself in any area or topic of research after finishing my doctorate.

Reflections-Shmeflections: 6 February 2009 (12 Shvat 5769)

Eĉ se mi nuntempe laboras en nova lando kaj laborejo, mi ankoraŭ laboras pri la samaj temoj, kiujn mi prilaboris dum mia doktoriĝo. Espereble, mi trovos, kaj veturos sur, novajn vojojn interesajn ĉar, male, estus malbone por mia cerbo, animo kaj eĉ korpo. Problemo kiun mi havas nuntempe estas soleco. Miaj kunlaborantoj moviĝas je fakoj iomete tro malproksimaj al la mia (aŭ almenaŭ tio ŝajnas al mi). Certas ke la reto faciligas kontaktojn kun eksteruloj, tamen fizika kontakto ĉiam helpas. Bonŝance ke mi legis la suprajn vortojn hodiaŭ, ĉar mi ege bezonis ilin.

Dimensioj

2009-01-22T22:53:00.005+01:00

Llegeix-ho en català

Tre frue, iu matene, mi legis en trajno artikolon, aperinta en kompilaĵo de usonaj artikoloj pri scienco, kaj pensis, mirigita, kiom bonŝancaj ni estas pro tio ke ni kapablas vidi tridimensie. La artikolo priskribas kiel ŝanĝiĝis la vivo de virino kiu, post pli da kvindek jaroj de dudimensia vidado, revidis tridimensie. Post kelke da tempo, iel ŝokita, mi komprenis ke mi preskaŭ ne uzas tiun kapablon, pro tio ke dum preskaŭ la tutan tagon mi rigardas la dudimensian mondon, kiun difinas miajn komputilan kaj poŝtelefonan ekranojn aŭ la librojn, kiujn mi legas. Tiu kompreno kaŭzis min zorgi. Mi ŝatus scii ĉu, pro konstanta samdistanca rigardado, la okulmuskoloj perdas siajn kvalitojn kaj ĉu mia cerbo alkutimiĝas al dudimensia vidado, forgesinte kiel kalkuli tridimensian bildon el du iomete malsamaj dudimensiaj bildoj. Ĉu mi faru okulgimnastiko? Zamenhof ja povus konsili min pri ĉi tiu afero ;-)

2009 estos ankaŭ esperanta jaro

2009-01-11T11:58:00.001+01:00

Pro tio ke mi remembriĝis al UEA kaj reabonis al La Ondo.

Pri iu ne tre konata blogo lokita en iu fora retangulo

2008-11-15T18:25:00.004+01:00

Ekde pli malpli kvar semajnoj Facebook furoras inter miaj geamikoj. Pluraj el ili, kiuj ne estas tro komputilemaj, malfermis konton kaj ekuzas ĝin por, plejparte, kunhavigi fotojn kaj retrovi malnovajn amikojn. Pro tiu furoro scivolemo venkis min kaj mi remalfermis konton tie (mi fermis ĝin antaŭ kelkaj monatoj pro privatecaj kialoj). Post uzi ĝin dum unu semajno mi estas devigata konfesi ke la sperto estas sufiĉe amuza, plejparte pro tio ke en tiu nova urbeto en kiu mi loĝas nun mi ne estas tre aktiva el la socia vidpunkto.

Kutime oni disvendas la visaĝlibron dirante ke ĝi estas bona loko kie disdoni informojn al la plej proksimaj geamikoj. Ĝi permesas kunhavigi, ekzemple, fotojn kiujn oni ne publikigus sur blogo. Tamen mi opinias ke la visaĝlibro estas la plej malbona loko kie publikigi intimecajn aferojn, pro tio ke, kutime, kiam oni bezonas kaŝiĝi, la kaŭzo kuŝas ofte en nia ĉirkaŭaĵo. Ekzemple, ne gravas ke tute nekonata homo vidas onin ebriega kaj preskaŭ nuda dancante en Berlina fonto, tamen se onin estus vidata tiel en onia vilaĝo la afero estus tute alispeca. La visaĝlibro estas kvazaŭ vilaĝo.

Tiel, mi atingas la konkludon ke probable pli privatecas blogo verkita en nekonata retangulo per iu stranga lingvo (kiel esperanto) kaj signita per kromnomo. Tiu blogo altiros nekonatajn legantojn, malmultajn, kiujn ne konas la blogiston. Tiel, laŭ la tempo, intimeca konversacio inter la blogisto kaj siaj legantoj estiĝos kaj kreiĝos reto da homoj kiuj dividas similajn ideojn, celojn aŭ interesojn. Tiu reto estos tre riĉiga kaj en ĝi neniam bezonos kaŝiĝi. En via vilaĝo neniu neniam scios ke vi ankaŭ havas tiun kroman vivon en iu fora retero.

Haveno mediteraneo alproksimiĝas al tia blogo, eĉ se ne estas subskribita per kromnomo. Ĉi tie mi skribos pri aferoj pli intimaj ol tiuj pri kiuj mi kutime blogas ĉe mia neesperantlingva blogo. Vi estos miaj psikoterapiistoj. ;-)

Vivo en vilaĝo

2008-11-15T18:03:00.002+01:00

Pro tio ke mi baldaŭ translokiĝos al nova loĝejo mi devas akordiĝi kun klimatizilvendisto por ke li instalu novan klimatizilon en tiu loĝejo. Tiu loĝejo estas lokita en eta vilaĝo kaj la vendisto ankaŭ havas sian vendejon tie. Mi vokis lin per telefono kaj ni akordiĝis ke mi donos al li la bezonatan ŝlosilon kaj ke li transdonos ĝin al la teknikisto. Mi demandis la adreson de la vendejo, ĉar mi neniam estis tie. Surprizita pro mia demando, li respondis ke li ja povas doni al mi la adreson sed ne bezonatas ĉar ĉiu en la vilaĝo konas la vendejon. Mi nur demandu kie estas la domo de Serafí. Ŝajnas ke vivo en vilaĝo estos facila, almenaŭ laŭ la loĝistika vidpunkto.

Novaĵoj

2008-11-05T19:34:00.002+01:00

Pro la malaktiveco de ĉi tiu haveno, eble vi interesiĝas pri la kaŭzoj de mia malblogemo. Mi ne tro ŝatas skribi publike pri mia vivo, tamen kio okazas ne estas eksterordinara, do mi povas priparoli tion ĉi tie. Resume, mi baldaŭ doktoriĝos. La disertacio estas jam verkita kaj sendita al universitato. Nun, nur bezonatas pretigi la defendon de mia laboro antaŭ ĵurio. Samtempe, mi komencis novan profesian aventuron. Antaŭ tri semajnoj mi eklaboris ĉe la Ebra Observejo, tio estas universitata laborejo kiu interesiĝas pri la Tero (la Ebro estas rivero kiu transiras la regionon). Konsekvence mi nun loĝas en Roquetes (Roketoj), kiu estas vilaĝo lokita en la suda Katalunujo. Mia nuna loĝejo estas provizora kaj sen aliro al la reto. Espereble baldaŭ mi trovos bonan lokon kie mi kaj mia koramikino estos feliĉaj. Espereble, dum la unuaj monatoj de 2009, kiam mi jam estos doktoro (espereble) kaj mia nuna profesia projekto jam estos lanĉita, mia vivo kvietiĝos kaj mi havos pli da tempo por esperantumi kaj blogi. Tamen, mi nun antaŭvidas ke mi ne povos esti tiom aktiva kiel mi estis antaŭ kelkaj jaroj, kiam mi estis studento.

Mi nun ŝatus iomete paroli pri la usona balotado. Sen nei ĝia graveco por ĉiu mondano, ne nur por la usonanoj, mi opinias ke ĉi-foje oni troigis la aferon, almeaŭ en mia lando. La amaskomunikiloj bombadis nin senĉese pri la afero. Ili faris tion, ĝenerale, malprofunde, sen atingi la kernon de la afero. Fakte, laŭ mia impreso, la amaskomunikiloj kiuj atingis min nur kopiis tion kion ili legis en la usonaj. Mi ja povas legi "The Washington Post" kaj "The New York Times" rete, tradukistoj kiuj nomiĝas sin ĵurnalistoj ne estas bezonataj. Mi opinias ke tiu sinteno estas ligita al tiu (tre eŭropa) inklino miri pri ĉio usona (kaj samtempe stulte malami ĉion usonan, strange, ĉu ne?). Usono estas tre interesa kaj influa lando kiun necesas ke oni analizu detale. Tamen, ni, mediteraneaj eŭropanoj, devus ankaŭ interesiĝi pri tio kio okazas kaj en Eŭropo kaj en la cetera mediteranea regiono. Fakte ni estas tiom eŭropanoj kiom afrikanoj (Minorko, kie mi naskiĝis, estas tiom for el Alĝero kiel el Marsejlo). Plie, ni ne forgesu ke preskaŭ 60% el la leĝoj faritaj en la hispana parlamento estas konsekvencoj de eŭropaj leĝoj kiuj estas farataj kaj en la ne tre demokratiaj eŭropaj ministra konsilistaro kaj komisiono kaj en la eŭropa parlamento. Tamen, tiuj kiuj bombardas nin pri McCain kaj Obama, forgesas informi adekvate pri tio kio okazas en tiuj institucioj. Kiel ni sukcesos ke la eŭropa parlamento havu pli da povo se preskaŭ neniu scias kio okazas ene de ĝi? Do, mi petas al la eŭrop-mediteraneaj ĵurnalistoj informu profesie pri tio kiu okazas mediteranee, ĉiuflanke, kaj komprenigante ne nur kopiante.

Per, ne por!

2008-08-24T20:41:00.004+02:00

Esperantujo estas komunumo da homoj kiuj uzas esperanton kaj agas por esperanto. Ŝajnas ke preskaŭ ĉiu esperantisto kunsentas pri tio. Tamen, tiu komunumo estas tre malforta, ĝi ŝajnas pli al la komunumo da homoj kiuj ŝatas piedpilkon ol al la judaj komunumoj ekster Israelo kiuj uzas propran lingvon, kiel, ekzemple, la jidan. Sed fakte, ekzistas pluraj esperantaj komunumoj. Estas tiuj kiuj kredas je ĝia oficiala ideologio, estas aliaj kiu nur amuziĝas per esperanto, estas tiuj kiuj serĉas koramikon per ĝi kaj, ekzemple, tiuj kiuj studas esperantologion aŭ interlingvistikon.

Malgraŭ esti precipe hobia afero, en Esperantujo estas kelkaj fortaj komunumoj, ene de kiuj esperanto fartas bone. Tiaj komunumoj ne estas por-esperantaj, estas per-esperantaj. Ekzemple, la interlingvistika komunumo celas studi la lingvon kaj ties parolantojn, la familioj kiuj uzas ĝin celas la familion, ne esperanto mem, kaj tiuj kiuj amuziĝas pere de ĝi, celas amuziĝon, sociumadon, kaj tiel plu, sed ne verdigi la mondon. En ĉiuj el tiuj komunumoj, la kerna celo ne estas esperanto mem, estas alia afero. Do, ekzistaj komunumoj ke, pro iu ajn kialo, elektis esperanton kiel propra lingvo, kaj ene de ili la lingvo fartas bone. Kontraŭe, laŭ mia sperto, multaj el la ideologiaj esperantistoj, tiuj kiuj fakte ne estigas realan komunumon, ĉar ne tre bone konas unu la alian, estas tiuj kiuj plej malbone regas ĝin. Tiel, la ligoj inter ideologiaj esperantistoj estas malfortaj, kontraŭe, la ligoj inter homoj kiuj kundrinkas kune aŭ esperantologiumas estas pli fortaj. Kompreneble, homoj kutime estas anoj de pluraj komunumoj. Oni povas esti "ideologiaj" esperantistoj kaj samtempe esti anoj da eta grupo da homoj kiuj ĉiu jare renkontas en IJK por drinki, paroli, danci kaj sociumi. Por kompreni kion mi celas, gravas kompreni la malsameco inter reala komunumo kaj imaga komunumo. Katalunoj, kiel esperantistoj ideologiaj, estigas imagan komunumon, ili ne konas unu la alian kaj celas nenion kune. Kontraŭe, homoj kiuj komercas kune pri iu ajn afero, aŭ koncertas kune per esperanto, estigas realan komunumon.

Laŭ mi, esperanto nur estos "normala" lingvo, tiel mi kvalifikas ĝian sukceson, se iu ajn reala komunumo (homoj kiuj konas unu la alian kaj laboras por iu komuna celo, formante fortan reton) uzas ĝin por iu ajn celo. Tiel, mi subtenas ke ne estas utile labori por disvastigi esperanton. Tiaj klopodoj ĉiam estos malsukcesaj. Kio gravas, ne estas esperanto mem, estas fari ion ajn per esperanto, tio estas, ke nia lingvo devenu la necesan ilon por fari ion kio gravas al aro da homoj kiuj konas unu la alian kaj estigas fortan reton kiu regas ilian vivon.

Tiel, se la estonteco de esperanto estas kiel sia estanteco, tio estas, imaga komunumo da esperantistoj, por ĉiam ĝi estos strangaĵo. Tamen, se kontraŭe, vi celas ion ajn per esperanto (krom esperanto mem) ĝi sukcesos. Ne forgesu, la kerna celo de Zamenhof estis homaranismo, ne esperanto mem. Esperanto estis nur ilo por unuigi la homaron, lia vera projekto. Do, uzu esperanton por ĉio ajn krom disvastigi ĝin. Tiel vi helpos la verdan lingvon pli ol vi faras nun. Nun, mi aŭskultos iom da bona muziko en esperanto. ;-)

Revata lingvo

2008-05-05T23:16:00.003+02:00

Tiuj samlingvanoj kiu ankaŭ scipovas la francan, ŝatos legi tiun paragrafon:

A partir du 1er novembre 1947 au matin, il décida de ne plus rédiger ses notes en francais, mais dans une langue artificielle qu’il avait construite avec enthousiasme, passionnément, durant les mois précédents. Il en aimait surtout l’extraordinaire souplesse de la grammaire et les possibilités infinies du vocabulaire (il avait réussi à introduire dans le système de la prolifération purement lexicale un correctif emprunté à la théorie des ensembles). Il pouvait désormais décrire des situations paradoxales, apparemment contradictoires, inexprimables dans les langues existantes. Tel qu’il était bâti, ce système ne pourrait être déchiffré avant de longues années, une bonne trentaine au moins. Cette certitude l’autorisait à dévoiler tout ce qu’il n’avait pas osé jusque-là mettre par écrit.

Le temps d’un centenaire - Mircea Eliade. Francigita de Alain Paruit.

Hackers and Runners

2008-04-12T00:58:00.003+02:00

Dumtage, en estonta nelernejo, geknaboj serĉos la plej bonan "parkuron" [1], ili elpensos la urban ĉirkaŭĵon; dumnokte, ili serĉos la plej bonan algoritmon, ili elpensos ideojn.

[1] El la franca "parcour", vojo. Parkour estas nova sporto, kies celo estas trovi la plej efikan manieron iri el punkto al alia punkto.

Guglo deziras obteni pli da datumoj el ni

2008-04-05T22:41:00.003+02:00

La nova patento registrita de Guglo, timigas min. Legu tion, kion skribis pri ĝi Nicholas Carr:

Se tiuj Guglaj metodoj estas iam realigitaj - kaj mi ne dubas ke, iel ajn, ili estos - dum ni legas retpaĝon, niaj komputiloj ne nur sendos al firmaoj informojn pri tio, kion ni alklakas, aŭ pri kien ni movas la muson, sed ankaŭ, danka'l ĉie troveblaj retkameraoj, informojn pri niaj "visaĝaj esprimoj". Ni ĉiuj havas personajn agadmanierojn, kiuj ebligas ke oni rekonu nin. Post ciferecigo kaj transiro tra algoritmo tiuj informoj iĝas oro.

The all-seeing eye - Nicolas Carr

Gravas scii ke ĉio imagebla estos iam realigita kaj estas decido nia se ni permesas al tiuj firmaoj scii ĉion pri ni. Ni ne estas devigitaj uzi Guglaĵojn aŭ aliajn tiajn internetaĵojn.

Nur la parolantoj posedas la lingvon

2007-12-30T03:16:00.000+01:00

As interesting as what Zamenhof put into his language project was what he chose to leave out: he understood very clearly that a language must be allowed to grow and develop, not only because too much rigidity may limit the adaptability of the language to changing needs, but also because participation in the processes of language change gives the speaker an intellectual and emotional investment in the language. All language projects, if they move beyond the author's desk, must confront the problem of ownership: if they are owned by the author they cannot survive; if they are the common property of a collective, there is some hope of survival and growth (Lo Jacomo 1981). Most authors are loath to part with their creations: they are constantly adding to their projects, or seeking to produce ever larger dictionaries. Zamenhof saw very clearly that he must renounce ownership, must strive to create patterns of language loyalty, of shared ownership, leading to the creation of a language community.

Humphrey Tonkin and Mark Fettes, Esperanto Studies: An Overview

Ĉu esperanto sen popolo?

2007-11-08T16:53:00.000+01:00

Esperanto estas interesa lingvo ĉar ĝi travivas eĉ se ne ekzistas popolo kiu adoptis ĝin kiel propra lingvo kaj eĉ se preskaŭ neniu transdonas ĝin al siaj gefiloj.

Sed, almenaŭ dum 1901, Zamenhof opiniis malsame:

(...) Tiel same kiel la hilelismo ne povos ekzisti sen lingvo neŭtrala, tiel same la ideo de lingvo neŭtrala neniam povos vere efektiviĝi sen hilelismo!

(...) Lingvo internacia fortikiĝos por ĉiam nur en tia okazo, se ekzistos ia grupo da homoj, kiu akceptus ĝin kiel sian lingvon familian, heredan. (...)

Jes, mi estas profunde konvinkita, ke nek solvo de la hebrea demando, nek enradikiĝo de lingvo neŭtrala estos iam ebla sen hilelismo, t.e. sen kreo de neŭtrala popolo.

L.L. Zamenhof, Letero al Kofman, el la libro Mi estas homo.

Kion vi opinias pri tio?

Internacia Seminario 2007

2007-09-24T23:03:00.000+02:00

Pasintjare mi partoprenis Internacian Seminarion. Tio, kion mi plej ŝatis, estis havi la eblecon vivi esperante dum kelkaj tagoj. Mi multe lernis pri nia lingvo kaj pri kiel malsamaj homoj parolas ĝin malsame. Ankaŭ mi ŝatis demandi al la aliaj partoprenantoj, kial ili parolas esperanton, kaj mi lernis ke, ĉiu homo lernis esperanton pro malsama kialo.

Do, pro tio ke la sperto estis interesa kaj agrabla, mi partoprenos denove ĉi jare, kaj la novaĵo estas ke mi ne iros tien sola, kiel pasintjare, sed kune kun mia koramikino kiu nun lernetas esperanton. Mi ŝatus ke ŝi havos sperton tiom bonan ol la mia.

Kaj vi, ĉu vi partoprenos IS-on?

Pri la kongresa resolucio

2007-08-31T10:30:00.000+02:00

Mi ĵus legis la ĉi jaran kongresan rezolucion.

Surprizas min:

La simpla divido de la mondo inter "Okcidento" kaj "Oriento".
Ke oni parolu pri civilizoj.
La naiveco de la rekomendo, "ke rilatoj inter civilizoj kaj kulturoj basiĝu ne sur konflikto sed sur interkompreniĝo, justeco kaj paco".
...

Facile oni forgesas tion, kio okazis.

2007-08-30T13:19:00.000+02:00

Mi nun legas la libron "La Serĉado de la Perfekta Lingvo" skribita de Umberto Eco kaj tradukita de Daniele Mistretta. La 10-a ĉapitro, pri la aprioraj filozofiaj lingvoj, komenciĝas tiel (mi introdukis la grasan tipon):

La ensceniĝo de la filozofiaj aprioraj lingvoj starigas antaŭ ni (ne kronologie, sed teorie) modelŝanĝon. Se al la aŭtoroj ĝis nun traktitaj la serĉadon de perfecta lingvo inspiris profundaj religiaj sentoj, por la aŭtoroj, kiujn ni ekde nun pritraktos, temos male pri lingvo servanta elimini ĉiujn idola, kiu katenis la hom-menson malebligante al ĝi la aliron al la scienca progreso. Ne hazarde la plimulto de la mencioj pri universala lingvo, dum tiuj jaroj, venis precize de la britaj insuloj. Ne temas nur pri simpotomo de la ekspansiiĝemo de Anglio; temas ankaŭ pri religia motivo, t.e. la refuzo dontraŭ la latina lingvo (kiu tamen restis vehikla lingvo por la sciencistoj), ĉar ĝin oni identigis kun la lingvo de la katolika Eklezio; ĉion ĉi aldoniĝis al la pli granda malfacilo, kiun la latina reprezentis por angla sciencisto, kies lingvo estis tiom malsimila. Charles Hooles rimarkas "la oftajn mokojn fare de Fremduloj, kiuj ridas rimarkante la ĝeneralan nekapablon de la angloj (iam sufiĉe bonaj scienculoj) paroli la latinan".

Se la nunaj angloparolantaj sciencistoj kontraŭus la nunan lingvan situacion en sciencoj samtiel ol faris iliaj prauloj, eble la sciencoj estus iomete pli internaciecaj.

Pri la ŝanĝoj ĉe UEA

2007-08-29T20:46:00.000+02:00

Kiel ĉiam, la lasta blogero de Maria Sandelin estas leginda. Mi kopias ĉi tie du paragrafojn por inciti vin legi la tutan artikolon.

Nu, konstrui harmonion estas sendube bona intenco. Sed krom ke la plej multaj konfliktoj tra la mondhistorio verŝajne estiĝis inter samlingvuloj, mi neniam komprenis kiel paco kaj amikeco povus esti enkonstruita en lingvo aŭ kun kiu rajto esperantoparolantoj alproprigas al si apartan strebon aŭ / kaj sukceson al paca komunikado.

Mi konfesu tamen, ke – donacinte monon al la mialanda Fonduso por Kanceresplorado – mi ankaŭ pagis la ĉi-jaran membrokotizon al UEA, pro fido al la nova estraro kaj pro verŝajna malapero de laŭdoj al diktaturaj reĝimoj, kiuj tre ĝenis min dum la lastaj jaroj. Ni vidu kiuj ricevos miajn poŝfundajn monerojn venontjare.

Mi aldonu ke ankaŭ al mi ĝenis laŭdoj al diktaturaj reĝimoj. Kaj ke mi ankaŭ pagos kotizon ĉi jare, sed eble estos la lasta kotizo, kiun mi pagos. Ne pro tio ke mi forlasos Esperantujon, tio ne okazos, sed pro tio ke mia bildo pri Esperanto ne kongruas kun tiu de UEA. Eble UEA havas tro da historio, kaj tio malhelpas ĝin kompreni la nunan mondon.

Ĉu raŭmisto?

2007-08-20T12:51:00.000+02:00

Laŭ ĉi tiu kvizo, mi estas raŭmisto.

Vi estas... raŭmisto
Vi kontraŭstaras la finavenkistojn! Vi ĝuas esperanton kiel hobion kaj ideologian kulturon.
Kia Esperantisto vi estas?

Mi ne scias se mi estas raŭmisto aŭ ne, fakte estas kelkaj aferoj kiujn mi ne ŝatas de la Manifesto de Raŭmo, kaj certe, mi ege malŝatas la uzon faritan de la Civitanoj, sed mi tute kongruas kun tio: "Vi ĝuas esperanton kiel hobion kaj ~~ideologian~~ kulturon".

Kaj vi, kia vi estas?

Hodiaŭ mi ellitiĝis frue

2007-08-18T10:27:00.000+02:00

Hodiaŭ komenciĝas la tria semajno de mia ĉeesto en Minorko, tio estas la mediteranea insulo kiu vidis min naski kaj al kiu mi revenas ĉiujare dum feri-periodo. Dum tiuj du semajnoj, kiuj jam elfluis, mi neniam havis sufiĉe da forto por ellitiĝi frue kaj rigardi sunleviĝon. Ĉi tiu estas bela spektaklo ĉi tie, ĉar tra la fenestro observeblas marbordo, ene de granda kaj bela haveno, tiu kiu kaŭzis tiom da bataloj dum la 18-a jarcento, kaj diskonigis tiun urbon kiu nomiĝas Maó [pr. Ma-o] . Tion dirite, mi diru al vi, ke se hodiaŭ mi havis forton ellitiĝi frue, estis pro tio ke ŝi, ĉi-matene, forlasis la insulon, kaj do devis ĉeesti en flughaveno je preciza frua horo.

Mi estas dudek-ses jara nun, kaj ĉi jaron mi neniam forgesos, ĉar estas la jaro dum kiu mi ekkonis tion, kion oni nomas amon. Sincere, antaŭ kelkaj monatoj mi ekpensis, ke tio, kion preskaŭ ĉiuj serĉadas, estas mito neatingebla. Tamen, mi ĝin trovis, hazarde, en festo al kiu mi ne celis iri pro laceco, sed al kiu oni devigis min ĉeesti, ĉar bezonatis ke mi kunportu muzikon. Tion mi faris kaj ekde tiam mi dividas mian vivon kun tiu virino, kiun mi ekkonis en neforgesebla festo.

Antaŭ kelka tempo, kiam mi anoncis al mia familio, ke mi amis virinon kaj ke ŝi venos al Minorko dum unu somera semajno, iu konsilis al mi, ke mi estu saĝa kaj ke mi venigu ŝin dum ne tro da tempo, ĉar, foje, kiam la tuta kunteksto ŝanĝiĝas, tio kion oni kredas esti amo, estiĝas ĝeno. Sed, tio ne okazis, kaj nun mi malkontentiĝas, ĉar ŝi nur ĉeestis Minorkon dum unu semajno kaj, hodiaŭ, mi devis ŝin akompani al flughaveno, frue matene, kiam la bela somera tago nur ĵus anonciĝis kaj konfirmis al ni, ke tiu amo kiun ni sentas estas vera kaj, espereble, daŭra.

Mi amas vin, MC.

Ne agu nome de mi, mi petas.

2007-07-25T22:05:00.000+02:00

Esperantujo estas "stranga" lingva komunumo, ĉar la denaskuloj estas malmultaj. Tiel, multaj parolantoj, kiel mi, amatore lernas la lingvon dum libertempo kaj, pro tio, la averaĝa lingvoscio estas malpli bona ol en aliaj lingvoj.

Tio, ne devus esti problemo se ni konscius pri tio, sed, bedaŭrinde, kiel Kalle Kniivilä substrekas, esperantistoj agas foje tro entuziasme. En lia blogero, Kalle komentas iun traduk-eraron, sed tia entuziasma amatoreco ne nur estas pri lingvaj aferoj, sed ankaŭ pri poresperantaj agadoj.

Ekzemple, hodiaŭ mi legis retmesaĝon sendita de iu movada gravulo al retlisto pri Eŭropo. La celo de tiu mesaĝo estis disvastigi politikan kampanjon por okazigo de tuteŭropa referendumo pri estonta eŭropa konstitucio aŭ traktato.

Ĉio ĉi estas normala, sed, je la fino de la mesaĝo, estas la jena paragrafo:

ATENTU: ech se vi eventuale ne estas 100-procente konsentaj pri la celoj de la peticio, tamen donu vian subskribon pere de la esperanta versio, char tio montros al la europaj federistaj medioj, ke Esperanto ekzistas kaj ke multaj esperantistoj kaj esperanto-asocioj estas pretaj kunlabori por konstruo de unuigita demokratia Europo. Cetere la atingo de tiu chi celo tute kongruus kun la celoj de esperantistoj, char nur europa federacia shtato havus la intereson kaj la forton disvastigi Esperanton, por plifortigi sian identecon kaj la senton de aparteno de siaj civitanoj al komuna patrolando.

En ĉi tiu paragrafo estas manpleno da tiaj troentuziasmaj poresperantaj sintenoj, kiujn ĉiutage oni povas vidi en esperantaj medioj. Mi analizu:

La subskribanto de tiu retmesaĝo demandas al mi, subskribi peton eĉ se mi ne konsentas pri la celoj! Tio estas grava. Kiom da esperantistoj faras ion nur ĉar ĝi estas en esperanto? Certe, multaj movadanoj ne estas sufiĉe kritikemaj kaj analizemaj. Mi ŝatus ke ili konsciu pri tio ke ne ĉio esperanta bonas.
La subskribanto proponas ke ni uzu ĉi tiun kampanjon por montri al la federalisma movado, ke esperanto ekzistas. Laŭ mi, estas miloj da pli taŭgaj vojoj por tion fari, ekzemple, paroli kun la homoj pri Esperanto, skribi belan pripensatan paperleteron proponantan prelegon pri nia lingvo, ktp.
Poste, la subskribanto asertas ke "la atingo de tiu chi celo tute kongruus kun la celoj de esperantistoj". Miaopinie ĉi tiu estas unu el la plej gravaj problemoj de nia komunumo. Tro multe da esperantistoj kredas ke ni ĉiuj opinias same ol ili aŭ ke ni ĉiuj devus opinii same. Ne, ne kaj ne. Ne estas tiel! Ni ne opinias same, ni nur scipovas la saman lingvon. Tio estas ĉio.
Finfine, la subskribanto de la retmesaĝo asertas ke "nur europa federacia shtato havus la intereson kaj la forton disvastigi Esperanton, por plifortigi sian identecon kaj la senton de aparteno de siaj civitanoj al komuna patrolando". Ĉio ĉi estas malvero. Neniu scias kia estus la lingva politiko de ia estonta federacia Eŭropo, nek se tia Eŭropo estos naciisma ŝtato, kiel la nunaj, kiuj bezonas plifortigi la senton de aparteno al patrolando per lingva politiko, kaj tiel perfortas tiujn, kiujn ne parolas la nacian lingvon. Ĉu la subskribanto kapablas antaŭvidi estontecon?

Konklude, mi nur havas du petojn:

Ne agu nome de mi, ĉar, plej probable, mi ne samopinias.
Antaŭ agi, pripensu. Viaj agoj havas sekvojn, tiel, se viaj agoj estas ridindaj, eksteruloj primokos ĉiun esperantiston, ne nur vin.

Pri fremdaj proprajn nomoj en esperanto

2007-06-30T20:24:00.000+02:00

Danka'l tiu blogero de Beĉjo mi trovis tiun blogeron ĉe Akvosfero pri kiel eskribi fremdajn proprajn nomojn en esperanto. Li diras, ke se ni skribas japanajn proprajn nomojn per esperanta alfabeto, kial ni skribu, ekzemple, polajn nomojn kiel en la pola, eĉ se la prononco ne estas divenebla?

Mi opinias ke li ja pravas, skribi neprononceblajn nomojn estas stulte, do eble, esperantigi fremdaĵojn estus lerta.

Sed, tamen, ne ĉiam estas facile trovi adekvatan esperantan version de ĉiu nomo, kaj povus okazi ke ĉiu esperantisto skribu ilin malsame.

Do, pro tio, mi kredas ke la solvo, kiun uzas Beĉjo en ĉi tiu blogero estas lerta, li skribas la nomojn en la originala lingvo, sed poste, inter krampoj, li ankaŭ helpas al la leganto per esperantigado de tiu nomo laŭ prononco.

Do, sciu ke mia unua familia nomo (en Hispanio ni havas du) estas Quintana (Kintana).

Ĉu Esperantujo povus esti sektema socio?

2007-06-29T19:44:00.000+02:00

Iu neesperantisto diris al mi, ke estas strange, ke Esperantujo ne estu ia sektema socio.

La respondo estas facila, esperanto estas nur lingvo, kvankam kelkaj esperantistoj ne kongruas kun tio. Kaj, pro tio, ĉar ĝi nur estas lingvo, ĝi ne povas esti uzata por kontroli aliajn homojn. Por tion fari oni bezonas fortan ideologion, kiun la nuna Esperantujo ne havas.

Mi konas sektemajn organizojn, kiuj estas religiaj, politikaj aŭ/kaj naciismaj, sed mi konas neniun tian organizon, kiu estas bazita sur lingvo. Ĉi tio ne signifas ke ne estas sektemuloj ene de Esperantujo, tio signifas ke se ili estas tiaj estas pro aliaj kialoj, ne pro esperanto.

Do kial tiom da eksteruloj al nia lingva komunumo pensas ke esperantistoj estas sektemuloj?

La kaŭzoj estas pluraj kaj diversaj, sed sen tro pripensi mi ja povas listigi almenaŭ du:

Finvenkisma ideologio, kiu dum la unuaj jardekoj estis forta. Ne forgesu tiujn Zamenhofajn fotojn, verdajn flagojn, himnoj, ktp.
La fakto ke, pro lingvaj bariloj, ni ne povas esti komprenataj de la aliaj, pro tio, el ekstere ŝajnas ke nia komunumo estas ferma. Ankaŭ pro tio, la eksteruloj ne povas koni la diversajn vidpunktojn, kiuj kunekzistas ene de Esperantujo, kaj nur konas tion, kio estas dirite de kelkaj esperantistoj kiuj plej varbas ekstere.

Mi kredas ke estas bezonate, ke ni, anoj de nia lingva komunumo, klopodu ŝanĝi la publikan bildon de esperanto, kaj mi faros tion, ne parolante pri esperanto kiel solvilo de iajn lingvajn problemojn [1], sed disvastigante la fakton, ke esperanto estas interesa lingva komunumo de homoj kiuj libere decidis partopreni ĝin. Mi kredas ke ĉi tiu estas nia plej bela karakterizo. Male ol aliaj lingvoj, esperanto havas malmulte da denaskuloj, kaj, eĉ tiel, ĝi sane travivas dum tempo en kiu multaj lingvoj malaperas pro manko da parolantoj.

[1] Tio ne signifas ke esperanto ne povas esti utila por solvi lingvajn problemojn, ĝi ja povas esti ilo utila se lerte uzata.

Esperanto: Ĉu fiasko, ĉu sukceso?

2007-06-22T17:21:00.000+02:00

Ekestis debato ĉe retlisto iberia-esperantistaro, pri ĉu esperanto sukcesis aŭ ne. La kaŭzo estas dokumento de konata konsilista firmao (Accenture) kiu metis esperanton en listo de fiaskitaj projektoj (4-a paĝo de tiu PDF), kune kun Titanic kaj la eŭropa konstitucio.

Male ol kelkaj samretlistanoj, mi kredas ke tiu firmao ja pravas, sed tamen, ankaŭ pravas tiuj kiuj opinias ke esperanto ja estas sukcesa entrepreno. Mi klarigu.

Fiasko estas ĉiam relativa afero, oni fiaskas laŭ antaŭe difinita celo. Sen celo, fiasko ne eblas.

Do, kiu estas la celo de esperanto? La respondo facilas: neniu. Esperanto nur estas lingvo kaj, tiel, ĝi ne povas celi ion ajn. Estas la esperantistoj kiuj celas ion.

Do, kion celas esperantistoj? Miaopinie ĉi tiu demando estas sensenca, ĉar ĉiu esperantisto kaj ĉiu esperanta organizo havas sian propran celon. Do, mi ja scias kion mi celas pere de esperanto, sed mi ne scias kion la aliaj samlingvanoj celas, krom tiuj kiuj iam publike esprimis siajn celojn.

Mi scias, kaj multaj eksteruloj al nia movado ankaŭ scias tion, ke multaj el la unuaj esperantistoj havis konatan celon: krei kaj plibonigi planligvon kiu estos uzata kiel internacia helplingvo en ĉiu ebla medio. Kaj tiuj finvenkismaj ideoj ankoraŭ estas vivantaj ĉe kelkaj esperantistoj.

Evidente, hodiaŭ esperanto ne estas la dua lingvo de ĉiuj, fakte ĝi estas uzata kiel helplingvo preskaŭ nenie. Precize tio estas kion la eksteruloj al nia lingva komunumo pensas kiam ili parolas pri esperanto. Post tiom da jaroj da, laŭ mi fuŝa, finvenkisma informado, eksteruloj estas konvinkitaj ke esperanto, kiel lingvo, havas klare difinitan celon kaj ili ĉiutage spertas ke tiu celo ne estis plenumita, do evidente, ili pensas, esperanto fiaskis, kaj ili pravas.

Sed ne ĉiu esperantisto uzas la lingvon pro finvenkisma ideologio. Kelkaj el ni uzas esperanton ĉar ni ŝatas la lingvon mem aŭ ties komunumo, aŭ pro iu alia nekonata kialo.

Do indas diri al la mondo ke Esperantujo estas sukcesa komunumo da homoj kiuj libere decidis partopreni ĝin per lernado kaj uzado de esperanto. Kaj ke tiel, esperanto estas sukcesa lingvo, kiu estas uzata ĉiutage en multaj medioj, kvankam nur malplimulto da homoj uzas ĝin.

Esperanto estas nur lingvo, ĝi ne havas ideologion, nur ties parolantoj havas ĝin, kaj ni ĉiuj opinias malsame. Ni ne estas samideanoj, ni estas samlingvanoj.

Maria Sandelin

2007-06-08T19:17:00.000+02:00

Post legi la lastan blogeron de Maria Sandelin mi ne povas eviti skribi ke ŝi estas la plej leginda blogisto de Esperantujo.

Dankon pro via klarmenseco, Maria.

Franklina Roosevelta

2007-05-28T23:34:00.000+02:00

Ĉefa kialo por aldoni novan vorteton "na" estas ke estas malbele modifi personajn nomojn fremdajn al esperanto.

Malbele? Kial?

Rigardu kion faras kroatoj en siaj stratoj kaj placoj:

Do, se ni povas diri:

Mi ne ŝatas Georgeon Bushon.
Mi iros al la Zamenhofa strato.
Mi aŭskultas Mozartan muzikon.
Aŭ mi promenis en Franklina Roosevelta placo de Zagrebo.

Kial do introduki novan vorteton?

Ne antaŭlonge mi ankaŭ skribis pri naismo

Esperantaj literoj en komputilaj medioj

2007-04-29T20:50:00.000+02:00

Okazas senfina debato en Esperantujo pri esperantaj literoj; niaj belaj ĉapeloj. Certas ke antaŭ kelka tempo estis malfacile skribi tiajn literojn per komputiloj, sed hodiaŭ, danke al unikodo, tio ne devus esti problemo, ekzemple, en linukso, eblas skribi esperante sen fari strangajn agordojn. Mi kredas ke post kelka tempo la debato ĉesos ĉar en ĉiu komputilo eblos skribi en ĉia skribsistemo, ekzemple, ĉe blogger nun eblas skribi Hindie per ĉia komputilo [angla retejo].

Lingvoj kaj naciismoj

2007-03-26T22:46:00.000+02:00

Kiam mi alvenas hejmen, mi kutime ŝaltas radion. Hodiaŭ oni intervjuis Le Pen-on, kiu estas la estro de la ekstremdekstra franca partio Nacia Fronto. Tiam, mi ne povis eviti scivolemi pri kion pensas Le Pen pri manifestacioj, kiel tiu por la okcitana lingvo, kiun mi partoprenis. Estas vere ke multaj homoj partoprenintaj opinias, same kiel Le Pen, ke libera merkato, malfermaj landlimoj, la Eŭropa Unio, ktp malbonas. Certe, tiu analogio estas riska, ĉar multaj el tiuj homoj kiuj hisadis grandajn ruĝajn flagojn, post la manifestacio, subtenis, per la okcitana esprimo «Òc!» (Yes!), la francan rugbean teamon antaŭ televido de drinkejo, do certe ili ne estis ekstremuloj. Tamen, ĉiam, kiam oni defendas lingvon, kiu estas necesa ago, aperas homoj kiuj havas, laŭ mi, danĝerajn ideologiojn, kiel naciismo. Mia demando estas, kiel defendi lingvon sen helpi naciismon?

Alia interesa demando, kiu iomete rilatas al tiu hodiaŭa temo, estas kiel defendi ke landlimoj estas ŝanĝeblaj sen helpi neniun naciismon. Eble, malfacilas kompreni tion, sed por mi, kiu ne kredas je la estonteco de Hispanio, kaj kiu ankaŭ ĉiutage pli malŝatas ĉiaspecajn naciismojn ol antaŭe, tiu estas facile komprenebla demando.

Kiu celas kion?

2007-03-26T13:56:00.000+02:00

Esperanto ne celas ion ajn. Estas ĝiaj parolantoj, kiuj celas atingi aŭ ne atingi ion per ĝi.

Mi tute kunsentas tiun frazon de Gary Mickle. Kaj, ekde mi lernis esperanton, mi ofte renkontris homojn, kiuj ne komprenas tion.

Mickle ankoraŭ parolas pri la fakto ke esperanto, okaze ke ĝi iam estos uzata grandskale, povus malutili al lingva diverseco, kaj mi ankaŭ kunsentas. Esperanto estas ilo, kaj ĉiu ilo povas esti uzata diversmaniere.

La kaŝita esperantistaro

2007-03-25T20:22:00.000+02:00

Ne antaŭlonge mi partoprenis manifestacion por la okcitana lingvo (pri tio skribis parŝo).

Mi nur volas substreki ke tie ni renkontris multe da nekonataj esperantistoj, homoj kiuj iam lernis nian lingvon sed ne agas ene de la movado. Tiu estas la kaŝita esperantistaro, kiu certe esta pli granda ol mi kredis antaŭe.

Energio

2007-03-21T22:18:00.000+01:00

Tero funkcias danka'l la suno. Sen tiu energio, preskaŭ nenio okazus sur tiu planedo.

Homaro havas povon pro nia kapablo pli bone profiti disponeblan energion. Ni faras tion kiam ni plibonigas obtenon (plibonigado de agrokulturado), aŭ kiam ni plibonigas uzon (novaj teĥnikoj, kiel la rado).

Multe da suna energio estis akumulata kiel nafto. Kaj la lastatempa impresa kreskado de nia povo, estas pro uzo de tiu ŝparata energio.

Sed nun, granda parto da tiu heredaĵo jam estas uzata. Ni devos fari kiel homaro faris antaŭe, tra jarmiloj, plibonigi obtenon de energio (suna, venta, ...) kaj uzon (pli bonaj maŝinoj).

Simple, sed malfacile.

Mi ne volas neglekti ĉi tiun blogon

2007-03-13T23:03:00.000+01:00

Tiun blogon mi neglektis lastatempe. Okazas ke mi jam estas je la mezo de mia doktoriĝanta periodo, kiu en Francio daŭras tri jarojn, kaj mia laboro devenas pli intensa, do mi ne trovas tiom da tempo kiom mi volus por skribi ĉi tie.

Hodiaŭ mi skribos etan blogeron pri diversaj aferoj.

Unue, mi volas komuniki al vi ke post longa pripensado, mi abonis La Ondon de Esperanto. Mi dubis. Ĉu aboni la UEAn Esperanton, ĉu la Ondon, ĉu Monaton? Mi rapide malaperigis Monaton je mia listo. La kaŭzo estas simpla. Monato estas ege interesa, sed mi jam legas similajn pli kvalitajn artikolojn en neesperantaj revuoj. Ĉi tiu estas unu el la plej gravaj problemoj de malmulte parolataj lingvoj, malfacile oni povas konkuri plej parolatajn lingvojn. Inter Esperanto kaj La Ondo mi elektis La Ondon pro du kialoj. Unue ĉar La Ondo ne apartenas al UEA. Kiel ano de TEJO mi jam ricevas Kontakton, do mi volas favori diversecon ene de Esperantujo, kaj ankaŭ en mia bretaro. Due, ĉar la enhavo de tiu revuo ŝajnas pli interesa ol tiu de Esperanto. Ĉu mi bone elektis?

En mia lasta blogero mi skribis pri Tujter. Ĉi tiu estas ilo por sendi etajn mesaĝojn al amikoj. Mi nun ekkomprenas ĝin, kaj mi bedaŭras ke la sistemo por sendi kaj ricevi tiujn etmesaĝojn pere de poŝtelefonoj ne funkcias ekster Usono sen pagi internacian prezon. Finfine, nur du aŭ tri el miaj amikoj uzas ĝin, do mi kredas ke finfine mi ne uzos ĝin ĉiutage pro manko da kontaktoj.

Finfine, mi anoncas ke sabate okazos grandega manifestacio por la okcitana lingvo en Beziers (suda Francio). Mi iros tien kune kun multe da esperantistoj el okcitanio kaj ankaŭ el Katalunio. Do mi konos tiujn katalunojn pri kiuj mi tiom aŭdis! Ŝajnas ke ni multe festumos tie, krom manifestacii, do eble dimanĉe mi ne estos homo, mi estos kvazaŭ senviva korpo ;)

Twitter

2007-03-06T21:23:00.000+01:00

Mi kredas ke Twitter hokos min. Se vi ankaŭ estas hokata, tie mi estas pqs.

Naismo

2007-03-03T19:53:00.000+01:00

Ŝajne, nun naismo furoras. Kaj pri tio ni parolis en listo de iberia esperantistaro kaj ankaŭ, hieraŭ vespere, en kluba vespermanĝo de EKC (Tuluzo).

Esperanto estas lingvo kaj la lingvon evoluigas parolantoj. Kutime,lingvoj evoluas spontane, sen konscia pensado pri gramatiko. Sed naismo ne estas tia evoluo. Naistoj estas homoj, kiuj volas enkonduki ion pro ia gramatika kialo. Ili kredas ke esperanto estos plibonigita per modifo de ĝian dezajnon. Do, en tiu okazo, oni ne povas paroli pri "natura" evoluo de lingvo.

Mi kredas ke la kerno de tiu afero estas, ĉu esperanto bezonas modifojn por sukcesi pli ol nun? Mi opinias ke ne. Se esperanto ne estas tiom sukcesa kiel ni volas ne estas pro gramatikaj kialoj.

Naismo estas nur modo, kaj, kiel ĉiu modo, malaperos kun la vento.

Kial mi daŭras mian esperantumadon

2007-02-27T23:30:00.000+01:00

Post pli da unu jaro kaj duono, mi ankoraŭ esperantumas.

Kial?

Unue, ĉar mi ankoraŭ opinias ke esperanto belas kiel lingvo. Sed tio ne sufiĉas, ĉar estas multe da aliaj belaj aferoj en la mondo, do mi zorge elektas kion mi faras dum mia libertempo.

Fakte, en esperantio mi trovis tri aspektojn, kiuj estas gravaj laŭ mi:

1. Plimulto da esperantistoj lernis ĉi tiun lingvon sole, post persona decido, ne devige. Do, esperantio estas komunumo de homoj kiuj libere elektis partopreni ĉi tiun komunumon. Tio belas, ĉar, en nia mondo, oni ne povas elekti multe da gravaj aferoj kiel, ekzemple, nian denaskan lingvon aŭ pasporton.

2. Esperantio estas socio bazita sur merito. Esperantistoj iĝas elstaraj, kiam ili bone regas la lingvon, kaj kiam ili plibonigas la komunumon aŭ la lingvon kaj ties kulturon. Plej influaj esperantistoj meritas esti influaj.

3. Esperanto estas lingvo elstara, ĉar ĝi estas uzata malgraŭ ĝi ne havas nek teritorion nek klare difinitan kulturon, nek influan literaturon, ktp. Do, ĝia ekzemplo multe povus helpi al etaj lingvoj en tutmondiĝanta socio.

Eble, surprizas vin ke mi ne menciis esperanton kiel solvo al lingvaj problemoj. Tio estas ĉar mi estas skeptika pri tio. Unue, ĉar mi opinias ke esperanto ne tute solvos neniun lingvan problemon, tamen ĝi povus esti grava ilo por helpi. Due, tio, kio instigas min ĉiutage, ne estas iu idealo sed plezuro. Certe, parton de tiu plezuro kaŭzas idealoj, sed ne ĉion. Sed, malgraŭ mia skeptiko, esperanto estas tre utila al mi por cerbumi pri lingvaj problemoj kiujn mi ja bone spertis, ĉar multe da esperantistoj altkvalite pripensas pri lingvaj problemoj.

Kaj vi? Kial vi esperantumadas?

O, la, la, la

2007-02-14T23:10:00.000+01:00

Kiam mi eklernis esperanton, mi skribis kun granda influo de mia gepatra lingvo (la kataluna) [1]. Kutime, kiam mi relegis skribaĵon mian, mi konstatis ke mi povis simpligi preskaŭ ĉiun frazon kaj, preskaŭ ĉiam, mi foriris kelkajn artikolojn. Mi ne multe pripensis pri tiu afero, sed mi jam nekonscie sentis ke, en esperanto, la artikolo ne estis tiom bezonata kiel ĉe mia latinida gepatra lingvo.

Hodiaŭ mi legis tiun legindan artikolon, aperinta ĉe Lingva Kritiko, kaj mi komprenis kial mi foriris multe da artikoloj dum mia lernado. Tio estas ĉar, ŝajne, la artikolo estas superflua. Interesa afero, ĉu ne?

Ĉu ankoraŭ iu pensas ke esperanto estas tute logika?

[1] Mi certas ke ankoraŭ mi faras tion, sed mi esperas ke ne tiom kiel antaŭe.

feevy

2007-02-12T22:17:00.000+01:00

Multaj blogistoj ŝatas havi liston en flanko de ilia blogo en kiu ligi aliajn blogojn, kiuj povas esti interesaj al la legantaro. Sed tiaj listoj estas senvivaj, senŝanĝaj. Sed, ekde hodiaŭ, ni ĉiuj povas havi vivantan liston, kiu montras la lastajn blogerojn de la blogoj, kiujn ni ŝatas, kvazaŭ e-planedo. Tio estas danka'l feevy, kiu estas senpaga kaj facile agordebla reta servo. Uzu ĝin!

Interesa kontrasto

2007-02-11T21:34:00.000+01:00

Hodiaŭ mi promenadis, sub vintra ĉielo griza. Mi aŭskultadis tion, ian amuzan elektronikan muzikon. Kiam la disko finiĝis, la sekvanta aŭkultiĝis. Estis Mozart. Mi ŝatis ambaŭ muzikojn. Sed tio, kion mi plej ŝatis, estis la kontrasto. :)

Estonteco

2007-02-11T21:16:00.000+01:00

Kelkaj homoj opinias ke estinteco estas la sola aĵo, kiun oni vere havas, do pri ĝi ĉiam parolas, kaj laŭ ĝi ĉiam agas. Sed, laŭ mi, ne estas tiel. Sur ĝi oni ne povas agi, ĉar kiam io iĝas estinta, ĝi porĉiame foriras el nia atingo. Plie,oni ne vere konas estintecon, ĉar memoro ne estas fidinda. Fakte, oni nur havas estontecon, ĉar sur ĝi oni ja povas efike agi, pere de la nepre efemera estanteco.

Certe, neniu povus nei, ke estonteco foje alportas malbonon, kaj pro tio kelkaj timas ĝin. Sed, sendube, ankaŭ bonon alportas ĝi. Per estanteco, ni havas la eblecon, influi tion, kio okazos. Tiel, oni povas klopodi por ke la estonta estanteco estu bona. Tamen, tio kio okazos ne nur dependas de niaj agoj, do ĝi estas necerta. Sed tiu necerto estas tio, kio igas la vivon interesa. Male, en tute certa mondo, oni estus kiel senvivaj globoj de bilardo.

Optimisme indas rigardi estontecon. Male, timo povus invadi onian vivon, kaj time oni ne povas vivi.

Craiglisto

2007-01-20T13:35:00.001+01:00

Kelkaj el miaj amikoj iam loĝis en Usono. Ili ĉiuj uzis Craigliston por aĉeti biciklojn, meblojn kaj aliajn utilajn aĵojn. En Eŭropo, male, ne ekzistas tia sukcesa ttt-ejo, tiel, ĉi tie interŝanĝo de uzataj aĵoj ne estas tiel efika kiel en Usono. Kial Eŭropo ne havas ian Craigliston? Ĉu pro lingva kaŭzo? Ĉu pro nia vidmaniero? Ĉu pro nia diserigo?

Kion skribi?

2007-01-16T20:49:00.000+01:00

Praktiki la lingvon estas mia celo ĉi vespere. Do mi skribas. Sed, pri kio skribi?

Mi lacas. Mi ĵus klopodis legi ion, sed mi ne vere sukcesis. Mi rigardas tra la fenestro, el mia lito. Mi rigardas la nigran riveron kaj la lumigitan ponton kiu ĝin transiras, sed neniun temon mi trovas ekstere. Mi bedaŭras.

Ni esperantistoj havas lingvon, komunan lingvon, sed lingvo ne sufiĉas por konversacii. Lingvo nur estas betono per kiu ni konstruas kaj komunikas ideojn. Tiel, esperanto, por vivi, bezonas konversaciojn, bezonas ion diritan.

Sed, kion diri? Pri kio skribi? Kion komuniki?

Miaj kutimaj temoj eble ne sufiĉe interesas al la esperantistaro. Ĉu mi skribu pri esperanto? Nu, mi ja skribas pri esperanto, kiel multaj esperantistoj kiuj uzas esperanton por paroli pri esperanto; ĉar esperanto estas tio, kion ĉiu esperantisto ŝatas. Tamen, estus pli bone se oni parolu pri io alia. Ĉu ne?

En renkontiĝo mi agrable konversaciis pri simplaj ĉiutagaj aferoj, trinkante teon en gufujo aŭ bieron en drinkejo. Sed, ĉu mi skribu ĉi tie pri mia vivo? Mi ne ŝatas tion; mi povus paroli pri ĝi, sed skribi? Ĉu mia eta vivo estas sufiĉe grava por skribi pri ĝi, kaj eĉ por ke iu ajn legu pri ĝi?

Do mi ĉesos. Serĉante temon, mi ja tro skribis. Sed ne gravas, mi nur volis uzi la lingvon, do la celon mi jam plenumis.

Bonan nokton, morgaŭ mi denove pensos pri kion skribi.

Kiel fiŝoj en maro

2007-01-06T21:00:00.000+01:00

Mi ĵus legis blogeron en kiu Sonja parolas pri tokipono kaj ĝia nuna disvastigo. Iam, Sonja kreis belan lingvon, kiu enhavas belan filozofion. Sonja diras ke ŝi nenion faris por ĝin disvastigi, tamen, la lingvo evoluas libere kaj disvastigas nature.

Tio bone montras unu el la belecojn de la reto, scioj povas disvastigi pli facile nun ol antaŭe. Se Sonjia kreintus tiun lingvon antaŭ cent jaroj eble neniu parolus ĝin nun. Hodiaŭ, kontraŭe, scioj evoluas en la reto sole, kiel fiŝo en la maro, kaj post cent jaroj, iu parolos ion similan al la nuna tokipono.

Kaj, ankaŭ tiu rakonto montras al ni alian gravan aferon. Malmateriaĵoj povas esti kreitaj de iu, sed neniu povas ilin posedi. Kiam mi aŭdas rakonton, mi povas rakonti ĝin denove, sed tiel, tio kion mi rakontos ne estos same ol tio kion mi aŭdis. Ankaŭ, du homoj neniam parolas la saman lingvon same, lingvoj reproduktas kaj evoluas en ĉiu buŝo. Denove, kiel fiŝoj, post ĉiu reprodukto, scioj iom kaj iel ŝanĝas.

Bedaŭrinde, en nia mondo, estas iuj kiuj ne komprenas tion, kaj opinias ke oni povas posedi ideojn, malmateriaĵojn, kaj leĝoj tiajn homojn protektas. Sed pri tio mi ne skribos hodiaŭ, estas tro longa, kompleksa kaj malkontentiganta afero.

Mi ŝatas belajn ĉapelojn!

2007-01-06T11:35:00.000+01:00

Nu! Mi kontentas, ege kontentas.

Nuntempe, dank' al unikodo, skribi nian lingvon ĉapele, ne devus esti problemo. Tamen, ne ĉiu komputilo ankoraŭ bone subtenas unikodon kaj ne ĉiu esperantisto scias kiel skribi ĉapele pere de sia komputilo. Do, mi bedaŭras, multaj ankoraŭ skribas pere de la x-sistemo, kiu, laŭ mia vidpunkto (mi ne volas polemiki pri tio) estas malbela, kaj eĉ malfaciligas legadon.

Sed, iu lerta esperantisto, kaj, ŝajne, komputilisto, kreis programeron por Firefox, kiu nomiĝas ĉapelisto. La celo de tiu programo estas ĉapeligi la tekstojn skribitajn x-sisteme.

Bonege! Ĉar mi retmesaĝumas pere de ttt-ejo, mi ankaŭ povas ĉapeligi la retmesaĝojn sendatajn al retlistoj kaj, precize, estas en retmesaĝoj kie oni trovas la plimulton de tekstoj skribitaj x-sisteme.

Do, ekde nun, mi ne plu legos malbelajn x-sistemajn mesaĝojn.

Leĝfarantoj aŭ historiistoj?

2006-12-15T23:21:00.001+01:00

Ne antaŭlonge, la franca parlamento starigis leĝon pri la armena genocido, fare de turkoj. Iomete pli frue, tiu parlamento ankaŭ starigis leĝon pri la bona flanko de koloniismo. Nun, la hispana parlamento starigantas leĝon pri "historia memoro", rilate al la hispana civitana milito. Mi opinias ke estas indikiloj de ia malsano en nia demokratia sistemo ke parlamentanoj kredu ke sia rolo estas leĝfaradi pri ĉiu temo, inkluzive historiaj eventoj. Ne ĉio solviĝas pere de leĝo, ekzemple reamikiĝo post milito. Tiu reamikiĝo devas esti transversa, ne vertikala.

Bonan Zamenhofan tagon!!

2006-12-15T11:29:00.000+01:00

Strange, ili ne parolas esperanton

2006-11-25T23:17:00.000+01:00

Hieraŭ, post paroli esperante dum kvin horoj, kelkaj el ni piediris hejmen kune. Piedirante ni trafas junulojn kiuj parolas france. Tiam, unu el ni diras, "strange, ili parolas la francan". Ni ĉiuj ridas. Nia vesperumado estis kiel vojaĝo al alia lando. Mi ŝatas tiajn spertojn.

Esperanto en Linukso

2006-11-25T23:02:00.000+01:00

Hieraŭ, kelkaj junaj esperantistoj renkontiĝis en Tuluzo por vespermanĝi kaj paroli nian lingvon. Iu demandis al mi kiel skribi ĉapele en linukso. Jen mia respondo.

Tio, kion mi montras tie, veras por la distribuo "Ubuntu 6.06 LTS" (Ubunto) ankaŭ konata kiel "Dapper Drake". Mi kaptis bildojn de ĵus instalita sistemo en la usona angla lingvo. Kvankam, mi uzis la anglan tie, la metodo samas por ĉiuj lingvoj.

Klaku la bildojn por ilin grandigi.

Unue, pere de la menuo, malfermu la klavaran agordilon.

Poste, klaku sur "Layout",

kaj, tie, klaku sur "Add". En ĵus malfermita agordilo, aldonu la esperantan klavarfasonon.

Tiel, oni nun havas du klavarfasonojn agorditajn. Tiu, kiun oni uzos por skribi esperante, kaj tiu, kiun oni uzos por skribi alilingve.

Oni bezonos ilon por rapide ŝanĝi inter la klavarfasonoj. Do, klaku sur la panelon pere de la dekstra butono de la klakilo kaj elektu "Add to panel",

kaj elektu "Keyboard indicator" kaj klaku sur "Add".

Indikilo aperos sur la panelo. Ĉar mi kaptis la bildon en usona Ubunto, la indikilo montras "USA".

Klakante sur ĝi, la klavarfasono ŝanĝiĝas kaj montras "Epo".

Tiam, oni jam povas skribi esperante en ĉiu programo, ekzemple en la tekstilo.

Por tiuj kiuj volas pli lerni pri tiu afero povas legi la tiutema paĝo fare de Bertilo.

Erasmus: ĉu esperante?

2006-11-15T22:02:00.000+01:00

Hieraŭ mi legis artikolon en franca ĵurnalo "Le Monde" pri la Eŭropa programo "Erasmus", kiu instigas eŭropajn studentojn iri eksterlanden dum kelkaj monatoj. En tiu artikolo aperas jenan paragrafon:

Hispanio, kiu estas la plej elektita lando de junaj eŭropanoj, staras antaŭ Granda Britio kaj Germanio en la elektlisto de francaj studentoj. Sed tiu lasta lando altiras pli da kandidatoj ĉiujare, kaj la britaj universitatoj eltiras malpli da studentoj de kvin jaroj. La Unuiĝintan Reĝlandon konkuracas la Nordiaj landojn, Nederlando kaj tiuj el la centra Eŭropo, kiuj kreis kvalitajn kursojn en la angla, kun malpli da studentoj ol en Manĉestro aŭ Exeter... [1]

Interesaj informoj aperas en tiu paragrafo el la vidpunkto de iu kiu interesiĝas pri lingvaj problemoj, kiel mi.

Unue, francoj preferas studi en ne anglalivaj landoj, kiel Hispanio kaj Germanio. Tio bonas por multlingveco. Tamen, krom la angla, francoj lernas internacie "grandaj lingvoj", tio ne bonas por la tiel nomataj "etaj lingvoj" [2]. Probable, ankaŭ germanoj kaj hispanoj elektas studi en landoj kie oni ankaŭ parolas ĉi tiujn "grandajn lingvojn", krom la nordiaj landoj, kie oni povas studi angle. Do, ekzistas vere multlingvecaj interŝanĝoj inter la studentoj de landoj en kiuj oni parolas "grandajn lingvojn".

Due, la etaj landoj scias ke preskaŭ neniu eksterlande parolas liajn lingvojn, do ili altiras eksterlandajn studentojn pere de la angla. La unuaj estis Nederlando, kaj la nordiaj landoj, kiu mi kvalifikas kiel anglalingvemaj, kaj nun estas la aliaj "novaj" Eŭropaj landoj. Do ekzistas eŭropa universitata merkato (mi ne almetas Britio en tiu merkato) kiu funkcias pere de la angla kaj kiu altiras multe da parolantoj de la angla kiel fremda lingvo. Tiu merkato, en kiu preskaŭ ne partoprenas denaskaj parolantoj de la angla [3], funkcias kvazaŭ la angla estus bona neŭtrala lingvo.

Trie, ŝajnas ke anglalingvanoj estas iomete ekstere de tiu internacia universitata merkato [3].

Kelkaj demandoj alvenas. La angla estas uzata kiel neŭtrala lingvo inter nedenaskaj parolantoj de la angla. Ĉu tio bone funkcias? Ŝajnas ke etaj landoj tion opinias, aŭ, almenaŭ, ili opinias ke la angla estas la malpli malbona solvo. Same opinias la studentoj, kiuj elektas tiujn anglalingvemajn landojn. Mi pensas ke certe, en komunikado en kiu ne partoprenas anglalingvanoj, la angla estas neŭtra. Sed mia sperto montras ke la uzata lingvo ne estas vere la angla, estas speco de simpligita lingvo. Do, en tiu situacio povas la kursoj esti kvalitaj? Sperto montras ke estas sufiĉe kvalitaj, ĉar studentoj tion pruvas kiam ili elektas studi angle en tiuj landoj, sed mi opinias ke tiuj kursoj neniam havos la saman kvaliton ol tiuj de universitatoj en anglalingvaj landoj. Do mi pensas ke estas pro tio, inter multe de aliaj kialoj, ke la plej bonaj universitatoj estas anglaj kaj usonaj.

En nuna universitata Eŭropo, "grandaj" lingvoj bone fartas kaj fartos, almenaŭ dum kelka tempo. La aliaj elektis uzi la angla kiel laborlingvo kaj ŝajnas ke tio ankaŭ bone funkcias. Ekzistas vigla kaj kreskanta internacia universitata merkato ene de la Unio, sed ne sufiĉe por ke tiu merkato havu la saman kvaliton ol la merkato de universitatoj de anglalingvaj landoj. Tio malbonas.

La lasta demando estas, ĉu Esperanto havas lokon en tiu panoramo? Laŭ mi --nova parolanto de Esperanto, kiu jam zorgis pri la lingvaj problemoj, kiel parolanto de la kataluna, sed kiu eble ankoraŭ ne sufiĉe konas Esperanton nek Esperantion-- malfacile esperanto povus eniru en la internacia universitata merkato. La nuna situacio ne estas justa, sed ĝi ne estas sufiĉe maljusta por provoki grandajn ŝanĝojn. Do, kion fari? Daŭrigi la informadon pri nia lingvo kaj la informadon pri la lingvaj problemoj, kaj ankaŭ daŭrigi la kultivadon de la lingvon por ĝin evolui kaj antaŭenigi, ĉar iam estonte la lingvaj problemoj malboniĝos kaj nia lingvo estos necesa por ĝin solvi.

Tion mi faros kiel parolanto de Esperanto. Sed unue, mi devas lerni la lingvon...

[1] Etudier en Europe : la dynamique Erasmus (Le Monde, 2006-11-14): L'Espagne, plébiscitée par la majorité des jeunes Européens, arrive devant la Grande-Bretagne et l'Allemagne dans le palmarès français. Mais ce dernier attire chaque année de plus en plus de candidats, alors que les établissements britanniques drainent un moindre contingent de Français depuis cinq ans. Le Royaume-Uni est concurrencé par les pays scandinaves, les Pays-Bas et ceux d'Europe centrale, qui ont conçu des cursus en anglais de très bonne qualité, dispensés dans des cours moins chargés qu'à Manchester ou Exeter...

[2] Fakte, francoj eĉ ne lernas la lingvojn de siaj geavoj, kiel la okcitana aŭ la bretona.

[3] Tion ne diras la artikolo, sed mia persona sperto, kiu eble ne sufiĉas.

Mi kreis novan blogon, nur esperanta

2006-11-03T09:53:00.000+01:00

Post kvar jarojn de blogado en bitsenbloc-o mi fermis tiun blogon ĉar mi sentis ke ĝi mastrumis min anstataŭ mi mastrumi ĝin. Sed mi ne volas ĉesi mian blogadon en esperanto ĉar, kiel nova esperantisto, mi bezonas uzi la lingvon skribe kaj ankaŭ daŭrigi mian konadon de esperantio. Do mi decidis malfermi novan nur esperantan blogon. Ĝi nomiĝas Haveno Mediteranea, ĉar mi deziras ke ĝi estu bela kaj trankvila reta haveno, kie oni restas por paroli kaj rakonti spertojn je la vivo.

La aliĝilo (RSS) ne ŝanĝiĝas ĉar mi uzas FeedBurner-o, do la blogeroj aperos ĉe e-planedo (dankon e-planedo).

Ankaŭ mi volas komuniki al vi ke mi ĵus aliĝis al mia unua internacia esperanta aranĝo. Tiu estas la Internacia Seminario kiu okazos en Germanio. Mi vere volas koni vin, junaj esperantistoj.

Bonvenon al la Haveno Mediteranea

2006-11-03T08:49:00.000+01:00