Pri iu ne tre konata blogo lokita en iu fora retangulo

Ekde pli malpli kvar semajnoj Facebook furoras inter miaj geamikoj. Pluraj el ili, kiuj ne estas tro komputilemaj, malfermis konton kaj ekuzas ĝin por, plejparte, kunhavigi fotojn kaj retrovi malnovajn amikojn. Pro tiu furoro scivolemo venkis min kaj mi remalfermis konton tie (mi fermis ĝin antaŭ kelkaj monatoj pro privatecaj kialoj). Post uzi ĝin dum unu semajno mi estas devigata konfesi ke la sperto estas sufiĉe amuza, plejparte pro tio ke en tiu nova urbeto en kiu mi loĝas nun mi ne estas tre aktiva el la socia vidpunkto.

Kutime oni disvendas la visaĝlibron dirante ke ĝi estas bona loko kie disdoni informojn al la plej proksimaj geamikoj. Ĝi permesas kunhavigi, ekzemple, fotojn kiujn oni ne publikigus sur blogo. Tamen mi opinias ke la visaĝlibro estas la plej malbona loko kie publikigi intimecajn aferojn, pro tio ke, kutime, kiam oni bezonas kaŝiĝi, la kaŭzo kuŝas ofte en nia ĉirkaŭaĵo. Ekzemple, ne gravas ke tute nekonata homo vidas onin ebriega kaj preskaŭ nuda dancante en Berlina fonto, tamen se onin estus vidata tiel en onia vilaĝo la afero estus tute alispeca. La visaĝlibro estas kvazaŭ vilaĝo.

Tiel, mi atingas la konkludon ke probable pli privatecas blogo verkita en nekonata retangulo per iu stranga lingvo (kiel esperanto) kaj signita per kromnomo. Tiu blogo altiros nekonatajn legantojn, malmultajn, kiujn ne konas la blogiston. Tiel, laŭ la tempo, intimeca konversacio inter la blogisto kaj siaj legantoj estiĝos kaj kreiĝos reto da homoj kiuj dividas similajn ideojn, celojn aŭ interesojn. Tiu reto estos tre riĉiga kaj en ĝi neniam bezonos kaŝiĝi. En via vilaĝo neniu neniam scios ke vi ankaŭ havas tiun kroman vivon en iu fora retero.

Haveno mediteraneo alproksimiĝas al tia blogo, eĉ se ne estas subskribita per kromnomo. Ĉi tie mi skribos pri aferoj pli intimaj ol tiuj pri kiuj mi kutime blogas ĉe mia neesperantlingva blogo. Vi estos miaj psikoterapiistoj. ;-)

Vivo en vilaĝo

Pro tio ke mi baldaŭ translokiĝos al nova loĝejo mi devas akordiĝi kun klimatizilvendisto por ke li instalu novan klimatizilon en tiu loĝejo. Tiu loĝejo estas lokita en eta vilaĝo kaj la vendisto ankaŭ havas sian vendejon tie. Mi vokis lin per telefono kaj ni akordiĝis ke mi donos al li la bezonatan ŝlosilon kaj ke li transdonos ĝin al la teknikisto. Mi demandis la adreson de la vendejo, ĉar mi neniam estis tie. Surprizita pro mia demando, li respondis ke li ja povas doni al mi la adreson sed ne bezonatas ĉar ĉiu en la vilaĝo konas la vendejon. Mi nur demandu kie estas la domo de Serafí. Ŝajnas ke vivo en vilaĝo estos facila, almenaŭ laŭ la loĝistika vidpunkto.

Novaĵoj

Pro la malaktiveco de ĉi tiu haveno, eble vi interesiĝas pri la kaŭzoj de mia malblogemo. Mi ne tro ŝatas skribi publike pri mia vivo, tamen kio okazas ne estas eksterordinara, do mi povas priparoli tion ĉi tie. Resume, mi baldaŭ doktoriĝos. La disertacio estas jam verkita kaj sendita al universitato. Nun, nur bezonatas pretigi la defendon de mia laboro antaŭ ĵurio. Samtempe, mi komencis novan profesian aventuron. Antaŭ tri semajnoj mi eklaboris ĉe la Ebra Observejo, tio estas universitata laborejo kiu interesiĝas pri la Tero (la Ebro estas rivero kiu transiras la regionon). Konsekvence mi nun loĝas en Roquetes (Roketoj), kiu estas vilaĝo lokita en la suda Katalunujo. Mia nuna loĝejo estas provizora kaj sen aliro al la reto. Espereble baldaŭ mi trovos bonan lokon kie mi kaj mia koramikino estos feliĉaj. Espereble, dum la unuaj monatoj de 2009, kiam mi jam estos doktoro (espereble) kaj mia nuna profesia projekto jam estos lanĉita, mia vivo kvietiĝos kaj mi havos pli da tempo por esperantumi kaj blogi. Tamen, mi nun antaŭvidas ke mi ne povos esti tiom aktiva kiel mi estis antaŭ kelkaj jaroj, kiam mi estis studento.

---

Mi nun ŝatus iomete paroli pri la usona balotado. Sen nei ĝia graveco por ĉiu mondano, ne nur por la usonanoj, mi opinias ke ĉi-foje oni troigis la aferon, almeaŭ en mia lando. La amaskomunikiloj bombadis nin senĉese pri la afero. Ili faris tion, ĝenerale, malprofunde, sen atingi la kernon de la afero. Fakte, laŭ mia impreso, la amaskomunikiloj kiuj atingis min nur kopiis tion kion ili legis en la usonaj. Mi ja povas legi "The Washington Post" kaj "The New York Times" rete, tradukistoj kiuj nomiĝas sin ĵurnalistoj ne estas bezonataj. Mi opinias ke tiu sinteno estas ligita al tiu (tre eŭropa) inklino miri pri ĉio usona (kaj samtempe stulte malami ĉion usonan, strange, ĉu ne?). Usono estas tre interesa kaj influa lando kiun necesas ke oni analizu detale. Tamen, ni, mediteraneaj eŭropanoj, devus ankaŭ interesiĝi pri tio kio okazas kaj en Eŭropo kaj en la cetera mediteranea regiono. Fakte ni estas tiom eŭropanoj kiom afrikanoj (Minorko, kie mi naskiĝis, estas tiom for el Alĝero kiel el Marsejlo). Plie, ni ne forgesu ke preskaŭ 60% el la leĝoj faritaj en la hispana parlamento estas konsekvencoj de eŭropaj leĝoj kiuj estas farataj kaj en la ne tre demokratiaj eŭropaj ministra konsilistaro kaj komisiono kaj en la eŭropa parlamento. Tamen, tiuj kiuj bombardas nin pri McCain kaj Obama, forgesas informi adekvate pri tio kio okazas en tiuj institucioj. Kiel ni sukcesos ke la eŭropa parlamento havu pli da povo se preskaŭ neniu scias kio okazas ene de ĝi? Do, mi petas al la eŭrop-mediteraneaj ĵurnalistoj informu profesie pri tio kiu okazas mediteranee, ĉiuflanke, kaj komprenigante ne nur kopiante.

Per, ne por!

Esperantujo estas komunumo da homoj kiuj uzas esperanton kaj agas por esperanto. Ŝajnas ke preskaŭ ĉiu esperantisto kunsentas pri tio. Tamen, tiu komunumo estas tre malforta, ĝi ŝajnas pli al la komunumo da homoj kiuj ŝatas piedpilkon ol al la judaj komunumoj ekster Israelo kiuj uzas propran lingvon, kiel, ekzemple, la jidan. Sed fakte, ekzistas pluraj esperantaj komunumoj. Estas tiuj kiuj kredas je ĝia oficiala ideologio, estas aliaj kiu nur amuziĝas per esperanto, estas tiuj kiuj serĉas koramikon per ĝi kaj, ekzemple, tiuj kiuj studas esperantologion aŭ interlingvistikon.

Malgraŭ esti precipe hobia afero, en Esperantujo estas kelkaj fortaj komunumoj, ene de kiuj esperanto fartas bone. Tiaj komunumoj ne estas por-esperantaj, estas per-esperantaj. Ekzemple, la interlingvistika komunumo celas studi la lingvon kaj ties parolantojn, la familioj kiuj uzas ĝin celas la familion, ne esperanto mem, kaj tiuj kiuj amuziĝas pere de ĝi, celas amuziĝon, sociumadon, kaj tiel plu, sed ne verdigi la mondon. En ĉiuj el tiuj komunumoj, la kerna celo ne estas esperanto mem, estas alia afero. Do, ekzistaj komunumoj ke, pro iu ajn kialo, elektis esperanton kiel propra lingvo, kaj ene de ili la lingvo fartas bone. Kontraŭe, laŭ mia sperto, multaj el la ideologiaj esperantistoj, tiuj kiuj fakte ne estigas realan komunumon, ĉar ne tre bone konas unu la alian, estas tiuj kiuj plej malbone regas ĝin. Tiel, la ligoj inter ideologiaj esperantistoj estas malfortaj, kontraŭe, la ligoj inter homoj kiuj kundrinkas kune aŭ esperantologiumas estas pli fortaj. Kompreneble, homoj kutime estas anoj de pluraj komunumoj. Oni povas esti "ideologiaj" esperantistoj kaj samtempe esti anoj da eta grupo da homoj kiuj ĉiu jare renkontas en IJK por drinki, paroli, danci kaj sociumi. Por kompreni kion mi celas, gravas kompreni la malsameco inter reala komunumo kaj imaga komunumo. Katalunoj, kiel esperantistoj ideologiaj, estigas imagan komunumon, ili ne konas unu la alian kaj celas nenion kune. Kontraŭe, homoj kiuj komercas kune pri iu ajn afero, aŭ koncertas kune per esperanto, estigas realan komunumon.

Laŭ mi, esperanto nur estos "normala" lingvo, tiel mi kvalifikas ĝian sukceson, se iu ajn reala komunumo (homoj kiuj konas unu la alian kaj laboras por iu komuna celo, formante fortan reton) uzas ĝin por iu ajn celo. Tiel, mi subtenas ke ne estas utile labori por disvastigi esperanton. Tiaj klopodoj ĉiam estos malsukcesaj. Kio gravas, ne estas esperanto mem, estas fari ion ajn per esperanto, tio estas, ke nia lingvo devenu la necesan ilon por fari ion kio gravas al aro da homoj kiuj konas unu la alian kaj estigas fortan reton kiu regas ilian vivon.

Tiel, se la estonteco de esperanto estas kiel sia estanteco, tio estas, imaga komunumo da esperantistoj, por ĉiam ĝi estos strangaĵo. Tamen, se kontraŭe, vi celas ion ajn per esperanto (krom esperanto mem) ĝi sukcesos. Ne forgesu, la kerna celo de Zamenhof estis homaranismo, ne esperanto mem. Esperanto estis nur ilo por unuigi la homaron, lia vera projekto. Do, uzu esperanton por ĉio ajn krom disvastigi ĝin. Tiel vi helpos la verdan lingvon pli ol vi faras nun. Nun, mi aŭskultos iom da bona muziko en esperanto. ;-)

Revata lingvo

Tiuj samlingvanoj kiu ankaŭ scipovas la francan, ŝatos legi tiun paragrafon:

A partir du 1er novembre 1947 au matin, il décida de ne plus rédiger ses notes en francais, mais dans une langue artificielle qu’il avait construite avec enthousiasme, passionnément, durant les mois précédents. Il en aimait surtout l’extraordinaire souplesse de la grammaire et les possibilités infinies du vocabulaire (il avait réussi à introduire dans le système de la prolifération purement lexicale un correctif emprunté à la théorie des ensembles). Il pouvait désormais décrire des situations paradoxales, apparemment contradictoires, inexprimables dans les langues existantes. Tel qu’il était bâti, ce système ne pourrait être déchiffré avant de longues années, une bonne trentaine au moins. Cette certitude l’autorisait à dévoiler tout ce qu’il n’avait pas osé jusque-là mettre par écrit.

Le temps d’un centenaire - Mircea Eliade. Francigita de Alain Paruit.

Hackers and Runners

Dumtage, en estonta nelernejo, geknaboj serĉos la plej bonan "parkuron" [1], ili elpensos la urban ĉirkaŭĵon; dumnokte, ili serĉos la plej bonan algoritmon, ili elpensos ideojn.

[1] El la franca "parcour", vojo. Parkour estas nova sporto, kies celo estas trovi la plej efikan manieron iri el punkto al alia punkto.

Guglo deziras obteni pli da datumoj el ni

La nova patento registrita de Guglo, timigas min. Legu tion, kion skribis pri ĝi Nicholas Carr:

Se tiuj Guglaj metodoj estas iam realigitaj - kaj mi ne dubas ke, iel ajn,  ili estos - dum ni legas retpaĝon, niaj komputiloj ne nur sendos al firmaoj informojn pri tio, kion ni alklakas, aŭ pri kien ni movas la muson, sed ankaŭ, danka'l ĉie troveblaj retkameraoj, informojn pri niaj "visaĝaj esprimoj". Ni ĉiuj havas personajn agadmanierojn, kiuj ebligas ke oni rekonu nin. Post ciferecigo kaj transiro tra algoritmo tiuj informoj iĝas oro. 

The all-seeing eye - Nicolas Carr

Gravas scii ke ĉio imagebla estos iam realigita kaj estas decido nia se ni permesas al tiuj firmaoj scii ĉion pri ni.  Ni ne estas devigitaj uzi Guglaĵojn aŭ aliajn tiajn internetaĵojn.

Nur la parolantoj posedas la lingvon

As interesting as what Zamenhof put into his language project was what he chose to leave out: he understood very clearly that a language must be allowed to grow and develop, not only because too much rigidity may limit the adaptability of the language to changing needs, but also because participation in the processes of language change gives the speaker an intellectual and emotional investment in the language. All language projects, if they move beyond the author's desk, must confront the problem of ownership: if they are owned by the author they cannot survive; if they are the common property of a collective, there is some hope of survival and growth (Lo Jacomo 1981). Most authors are loath to part with their creations: they are constantly adding to their projects, or seeking to produce ever larger dictionaries. Zamenhof saw very clearly that he must renounce ownership, must strive to create patterns of language loyalty, of shared ownership, leading to the creation of a language community.

Humphrey Tonkin and Mark Fettes, Esperanto Studies: An Overview

Ĉu esperanto sen popolo?

Esperanto estas interesa lingvo ĉar ĝi travivas eĉ se ne ekzistas popolo kiu adoptis ĝin kiel propra lingvo kaj eĉ se preskaŭ neniu transdonas ĝin al siaj gefiloj.

Sed, almenaŭ dum 1901, Zamenhof opiniis malsame:

(...) Tiel same kiel la hilelismo ne povos ekzisti sen lingvo neŭtrala, tiel same la ideo de lingvo neŭtrala neniam povos vere efektiviĝi sen hilelismo!

(...) Lingvo internacia fortikiĝos por ĉiam nur en tia okazo, se ekzistos ia grupo da homoj, kiu akceptus ĝin kiel sian lingvon familian, heredan. (...)

Jes, mi estas profunde konvinkita, ke nek solvo de la hebrea demando, nek enradikiĝo de lingvo neŭtrala estos iam ebla sen hilelismo, t.e. sen kreo de neŭtrala popolo.

L.L. Zamenhof, Letero al Kofman, el la libro Mi estas homo.

Kion vi opinias pri tio?

Internacia Seminario 2007

Pasintjare mi partoprenis Internacian Seminarion. Tio, kion mi plej ŝatis, estis havi la eblecon vivi esperante dum kelkaj tagoj. Mi multe lernis pri nia lingvo kaj pri kiel malsamaj homoj parolas ĝin malsame. Ankaŭ mi ŝatis demandi al la aliaj partoprenantoj, kial ili parolas esperanton, kaj mi lernis ke, ĉiu homo lernis esperanton pro malsama kialo.

Do, pro tio ke la sperto estis interesa kaj agrabla, mi partoprenos denove ĉi jare, kaj la novaĵo estas ke mi ne iros tien sola, kiel pasintjare, sed kune kun mia koramikino kiu nun lernetas esperanton. Mi ŝatus ke ŝi havos sperton tiom bonan ol la mia.

Kaj vi, ĉu vi partoprenos IS-on?

Pri la kongresa resolucio

Mi ĵus legis la ĉi jaran kongresan rezolucion.

Surprizas min:

• La simpla divido de la mondo inter "Okcidento" kaj "Oriento".
• Ke oni parolu pri civilizoj.
• La naiveco de la rekomendo, "ke rilatoj inter civilizoj kaj kulturoj basiĝu ne sur konflikto sed sur interkompreniĝo, justeco kaj paco".
• ...

Facile oni forgesas tion, kio okazis.

Mi nun legas la libron "La Serĉado de la Perfekta Lingvo" skribita de Umberto Eco kaj tradukita de Daniele Mistretta. La 10-a ĉapitro, pri la aprioraj filozofiaj lingvoj, komenciĝas tiel (mi introdukis la grasan tipon):

La ensceniĝo de la filozofiaj aprioraj lingvoj starigas antaŭ ni (ne kronologie, sed teorie) modelŝanĝon. Se al la aŭtoroj ĝis nun traktitaj la serĉadon de perfecta lingvo inspiris profundaj religiaj sentoj, por la aŭtoroj, kiujn ni ekde nun pritraktos, temos male pri lingvo servanta elimini ĉiujn idola, kiu katenis la hom-menson malebligante al ĝi la aliron al la scienca progreso. Ne hazarde la plimulto de la mencioj pri universala lingvo, dum tiuj jaroj, venis precize de la britaj insuloj. Ne temas nur pri simpotomo de la ekspansiiĝemo de Anglio; temas ankaŭ pri religia motivo, t.e. la refuzo dontraŭ la latina lingvo (kiu tamen restis vehikla lingvo por la sciencistoj), ĉar ĝin oni identigis kun la lingvo de la katolika Eklezio; ĉion ĉi aldoniĝis al la pli granda malfacilo, kiun la latina reprezentis por angla sciencisto, kies lingvo estis tiom malsimila. Charles Hooles rimarkas "la oftajn mokojn fare de Fremduloj, kiuj ridas rimarkante la ĝeneralan nekapablon de la angloj (iam sufiĉe bonaj scienculoj) paroli la latinan".

Se la nunaj angloparolantaj sciencistoj kontraŭus la nunan lingvan situacion en sciencoj samtiel ol faris iliaj prauloj, eble la sciencoj estus iomete pli internaciecaj.

Pri la ŝanĝoj ĉe UEA

Kiel ĉiam, la lasta blogero de Maria Sandelin estas leginda. Mi kopias ĉi tie du paragrafojn por inciti vin legi la tutan artikolon.

Nu, konstrui harmonion estas sendube bona intenco. Sed krom ke la plej multaj konfliktoj tra la mondhistorio verŝajne estiĝis inter samlingvuloj, mi neniam komprenis kiel paco kaj amikeco povus esti enkonstruita en lingvo aŭ kun kiu rajto esperantoparolantoj alproprigas al si apartan strebon aŭ / kaj sukceson al paca komunikado.

Mi konfesu tamen, ke – donacinte monon al la mialanda Fonduso por Kanceresplorado – mi ankaŭ pagis la ĉi-jaran membrokotizon al UEA, pro fido al la nova estraro kaj pro verŝajna malapero de laŭdoj al diktaturaj reĝimoj, kiuj tre ĝenis min dum la lastaj jaroj. Ni vidu kiuj ricevos miajn poŝfundajn monerojn venontjare.

Mi aldonu ke ankaŭ al mi ĝenis laŭdoj al diktaturaj reĝimoj. Kaj ke mi ankaŭ pagos kotizon ĉi jare, sed eble estos la lasta kotizo, kiun mi pagos. Ne pro tio ke mi forlasos Esperantujon, tio ne okazos, sed pro tio ke mia bildo pri Esperanto ne kongruas kun tiu de UEA. Eble UEA havas tro da historio, kaj tio malhelpas ĝin kompreni la nunan mondon.

Ĉu raŭmisto?

Laŭ ĉi tiu kvizo, mi estas raŭmisto.

Vi estas... raŭmisto

Vi kontraŭstaras la finavenkistojn! Vi ĝuas esperanton kiel hobion kaj ideologian kulturon.

Kia Esperantisto vi estas?

Mi ne scias se mi estas raŭmisto aŭ ne, fakte estas kelkaj aferoj kiujn mi ne ŝatas de la Manifesto de Raŭmo, kaj certe, mi ege malŝatas la uzon faritan de la Civitanoj, sed mi tute kongruas kun tio: "Vi ĝuas esperanton kiel hobion kaj ideologian kulturon".

Kaj vi, kia vi estas?

Hodiaŭ mi ellitiĝis frue

Hodiaŭ komenciĝas la tria semajno de mia ĉeesto en Minorko, tio estas la mediteranea insulo kiu vidis min naski kaj al kiu mi revenas ĉiujare dum feri-periodo. Dum tiuj du semajnoj, kiuj jam elfluis, mi neniam havis sufiĉe da forto por ellitiĝi frue kaj rigardi sunleviĝon. Ĉi tiu estas bela spektaklo ĉi tie, ĉar tra la fenestro observeblas marbordo, ene de granda kaj bela haveno, tiu kiu kaŭzis tiom da bataloj dum la 18-a jarcento, kaj diskonigis tiun urbon kiu nomiĝas Maó [pr. Ma-o] . Tion dirite, mi diru al vi, ke se hodiaŭ mi havis forton ellitiĝi frue, estis pro tio ke ŝi, ĉi-matene, forlasis la insulon, kaj do devis ĉeesti en flughaveno je preciza frua horo.

Mi estas dudek-ses jara nun, kaj ĉi jaron mi neniam forgesos, ĉar estas la jaro dum kiu mi ekkonis tion, kion oni nomas amon. Sincere, antaŭ kelkaj monatoj mi ekpensis, ke tio, kion preskaŭ ĉiuj serĉadas, estas mito neatingebla. Tamen, mi ĝin trovis, hazarde, en festo al kiu mi ne celis iri pro laceco, sed al kiu oni devigis min ĉeesti, ĉar bezonatis ke mi kunportu muzikon. Tion mi faris kaj ekde tiam mi dividas mian vivon kun tiu virino, kiun mi ekkonis en neforgesebla festo.

Antaŭ kelka tempo, kiam mi anoncis al mia familio, ke mi amis virinon kaj ke ŝi venos al Minorko dum unu somera semajno, iu konsilis al mi, ke mi estu saĝa kaj ke mi venigu ŝin dum ne tro da tempo, ĉar, foje, kiam la tuta kunteksto ŝanĝiĝas, tio kion oni kredas esti amo, estiĝas ĝeno. Sed, tio ne okazis, kaj nun mi malkontentiĝas, ĉar ŝi nur ĉeestis Minorkon dum unu semajno kaj, hodiaŭ, mi devis ŝin akompani al flughaveno, frue matene, kiam la bela somera tago nur ĵus anonciĝis kaj konfirmis al ni, ke tiu amo kiun ni sentas estas vera kaj, espereble, daŭra.

Mi amas vin, MC.

Ne agu nome de mi, mi petas.

Esperantujo estas "stranga" lingva komunumo, ĉar la denaskuloj estas malmultaj. Tiel, multaj parolantoj, kiel mi, amatore lernas la lingvon dum libertempo kaj, pro tio, la averaĝa lingvoscio estas malpli bona ol en aliaj lingvoj.

Tio, ne devus esti problemo se ni konscius pri tio, sed, bedaŭrinde, kiel Kalle Kniivilä substrekas, esperantistoj agas foje tro entuziasme. En lia blogero, Kalle komentas iun traduk-eraron, sed tia entuziasma amatoreco ne nur estas pri lingvaj aferoj, sed ankaŭ pri poresperantaj agadoj.

Ekzemple, hodiaŭ mi legis retmesaĝon sendita de iu movada gravulo al retlisto pri Eŭropo. La celo de tiu mesaĝo estis disvastigi politikan kampanjon por okazigo de tuteŭropa referendumo pri estonta eŭropa konstitucio aŭ traktato.

Ĉio ĉi estas normala, sed, je la fino de la mesaĝo, estas la jena paragrafo:

ATENTU: ech se vi eventuale ne estas 100-procente konsentaj pri la celoj de la peticio, tamen donu vian subskribon pere de la esperanta versio, char tio montros al la europaj federistaj medioj, ke Esperanto ekzistas kaj ke multaj esperantistoj kaj esperanto-asocioj estas pretaj kunlabori por konstruo de unuigita demokratia Europo. Cetere la atingo de tiu chi celo tute kongruus kun la celoj de esperantistoj, char nur europa federacia shtato havus la intereson kaj la forton disvastigi Esperanton, por plifortigi sian identecon kaj la senton de aparteno de siaj civitanoj al komuna patrolando.

En ĉi tiu paragrafo estas manpleno da tiaj troentuziasmaj poresperantaj sintenoj, kiujn ĉiutage oni povas vidi en esperantaj medioj. Mi analizu:

1. La subskribanto de tiu retmesaĝo demandas al mi, subskribi peton eĉ se mi ne konsentas pri la celoj! Tio estas grava. Kiom da esperantistoj faras ion nur ĉar ĝi estas en esperanto? Certe, multaj movadanoj ne estas sufiĉe kritikemaj kaj analizemaj. Mi ŝatus ke ili konsciu pri tio ke ne ĉio esperanta bonas.
2. La subskribanto proponas ke ni uzu ĉi tiun kampanjon por montri al la federalisma movado, ke esperanto ekzistas. Laŭ mi, estas miloj da pli taŭgaj vojoj por tion fari, ekzemple, paroli kun la homoj pri Esperanto, skribi belan pripensatan paperleteron proponantan prelegon pri nia lingvo, ktp.
   
3. Poste, la subskribanto asertas ke "la atingo de tiu chi celo tute kongruus kun la celoj de esperantistoj". Miaopinie ĉi tiu estas unu el la plej gravaj problemoj de nia komunumo. Tro multe da esperantistoj kredas ke ni ĉiuj opinias same ol ili aŭ ke ni ĉiuj devus opinii same. Ne, ne kaj ne. Ne estas tiel! Ni ne opinias same, ni nur scipovas la saman lingvon. Tio estas ĉio.
   
4. Finfine, la subskribanto de la retmesaĝo asertas ke "nur europa federacia shtato havus la intereson kaj la forton disvastigi Esperanton, por plifortigi sian identecon kaj la senton de aparteno de siaj civitanoj al komuna patrolando". Ĉio ĉi estas malvero. Neniu scias kia estus la lingva politiko de ia estonta federacia Eŭropo, nek se tia Eŭropo estos naciisma ŝtato, kiel la nunaj, kiuj bezonas plifortigi la senton de aparteno al patrolando per lingva politiko, kaj tiel perfortas tiujn, kiujn ne parolas la nacian lingvon. Ĉu la subskribanto kapablas antaŭvidi estontecon?

Konklude, mi nur havas du petojn:

1. Ne agu nome de mi, ĉar, plej probable, mi ne samopinias.
2. Antaŭ agi, pripensu. Viaj agoj havas sekvojn, tiel, se viaj agoj estas ridindaj, eksteruloj primokos ĉiun esperantiston, ne nur vin.
   

Pri fremdaj proprajn nomoj en esperanto

Danka'l tiu blogero de Beĉjo mi trovis tiun blogeron ĉe Akvosfero pri kiel eskribi fremdajn proprajn nomojn en esperanto. Li diras, ke se ni skribas japanajn proprajn nomojn per esperanta alfabeto, kial ni skribu, ekzemple, polajn nomojn kiel en la pola, eĉ se la prononco ne estas divenebla?

Mi opinias ke li ja pravas, skribi neprononceblajn nomojn estas stulte, do eble, esperantigi fremdaĵojn estus lerta.

Sed, tamen, ne ĉiam estas facile trovi adekvatan esperantan version de ĉiu nomo, kaj povus okazi ke ĉiu esperantisto skribu ilin malsame.

Do, pro tio, mi kredas ke la solvo, kiun uzas Beĉjo en ĉi tiu blogero estas lerta, li skribas la nomojn en la originala lingvo, sed poste, inter krampoj, li ankaŭ helpas al la leganto per esperantigado de tiu nomo laŭ prononco.

Do, sciu ke mia unua familia nomo (en Hispanio ni havas du) estas Quintana (Kintana).

Ĉu Esperantujo povus esti sektema socio?

Iu neesperantisto diris al mi, ke estas strange, ke Esperantujo ne estu ia sektema socio.

La respondo estas facila, esperanto estas nur lingvo, kvankam kelkaj esperantistoj ne kongruas kun tio. Kaj, pro tio, ĉar ĝi nur estas lingvo, ĝi ne povas esti uzata por kontroli aliajn homojn. Por tion fari oni bezonas fortan ideologion, kiun la nuna Esperantujo ne havas.

Mi konas sektemajn organizojn, kiuj estas religiaj, politikaj aŭ/kaj naciismaj, sed mi konas neniun tian organizon, kiu estas bazita sur lingvo. Ĉi tio ne signifas ke ne estas sektemuloj ene de Esperantujo, tio signifas ke se ili estas tiaj estas pro aliaj kialoj, ne pro esperanto.

Do kial tiom da eksteruloj al nia lingva komunumo pensas ke esperantistoj estas sektemuloj?

La kaŭzoj estas pluraj kaj diversaj, sed sen tro pripensi mi ja povas listigi almenaŭ du:

1. Finvenkisma ideologio, kiu dum la unuaj jardekoj estis forta. Ne forgesu tiujn Zamenhofajn fotojn, verdajn flagojn, himnoj, ktp.
   
2. La fakto ke, pro lingvaj bariloj, ni ne povas esti komprenataj de la aliaj, pro tio, el ekstere ŝajnas ke nia komunumo estas ferma. Ankaŭ pro tio, la eksteruloj ne povas koni la diversajn vidpunktojn, kiuj kunekzistas ene de Esperantujo, kaj nur konas tion, kio estas dirite de kelkaj esperantistoj kiuj plej varbas ekstere.

Mi kredas ke estas bezonate, ke ni, anoj de nia lingva komunumo, klopodu ŝanĝi la publikan bildon de esperanto, kaj mi faros tion, ne parolante pri esperanto kiel solvilo de iajn lingvajn problemojn [1], sed disvastigante la fakton, ke esperanto estas interesa lingva komunumo de homoj kiuj libere decidis partopreni ĝin. Mi kredas ke ĉi tiu estas nia plej bela karakterizo. Male ol aliaj lingvoj, esperanto havas malmulte da denaskuloj, kaj, eĉ tiel, ĝi sane travivas dum tempo en kiu multaj lingvoj malaperas pro manko da parolantoj.

[1] Tio ne signifas ke esperanto ne povas esti utila por solvi lingvajn problemojn, ĝi ja povas esti ilo utila se lerte uzata.

Esperanto: Ĉu fiasko, ĉu sukceso?

Ekestis debato ĉe retlisto iberia-esperantistaro, pri ĉu esperanto sukcesis aŭ ne. La kaŭzo estas dokumento de konata konsilista firmao (Accenture) kiu metis esperanton en listo de fiaskitaj projektoj (4-a paĝo de tiu PDF), kune kun Titanic kaj la eŭropa konstitucio.

Male ol kelkaj samretlistanoj, mi kredas ke tiu firmao ja pravas, sed tamen, ankaŭ pravas tiuj kiuj opinias ke esperanto ja estas sukcesa entrepreno. Mi klarigu.

Fiasko estas ĉiam relativa afero, oni fiaskas laŭ antaŭe difinita celo. Sen celo, fiasko ne eblas.

Do, kiu estas la celo de esperanto? La respondo facilas: neniu. Esperanto nur estas lingvo kaj, tiel, ĝi ne povas celi ion ajn. Estas la esperantistoj kiuj celas ion.

Do, kion celas esperantistoj? Miaopinie ĉi tiu demando estas sensenca, ĉar ĉiu esperantisto kaj ĉiu esperanta organizo havas sian propran celon. Do, mi ja scias kion mi celas pere de esperanto, sed mi ne scias kion la aliaj samlingvanoj celas, krom tiuj kiuj iam publike esprimis siajn celojn.

Mi scias, kaj multaj eksteruloj al nia movado ankaŭ scias tion, ke multaj el la unuaj esperantistoj havis konatan celon: krei kaj plibonigi planligvon kiu estos uzata kiel internacia helplingvo en ĉiu ebla medio. Kaj tiuj finvenkismaj ideoj ankoraŭ estas vivantaj ĉe kelkaj esperantistoj.

Evidente, hodiaŭ esperanto ne estas la dua lingvo de ĉiuj, fakte ĝi estas uzata kiel helplingvo preskaŭ nenie. Precize tio estas kion la eksteruloj al nia lingva komunumo pensas kiam ili parolas pri esperanto. Post tiom da jaroj da, laŭ mi fuŝa, finvenkisma informado, eksteruloj estas konvinkitaj ke esperanto, kiel lingvo, havas klare difinitan celon kaj ili ĉiutage spertas ke tiu celo ne estis plenumita, do evidente, ili pensas, esperanto fiaskis, kaj ili pravas.

Sed ne ĉiu esperantisto uzas la lingvon pro finvenkisma ideologio. Kelkaj el ni uzas esperanton ĉar ni ŝatas la lingvon mem aŭ ties komunumo, aŭ pro iu alia nekonata kialo.

Do indas diri al la mondo ke Esperantujo estas sukcesa komunumo da homoj kiuj libere decidis partopreni ĝin per lernado kaj uzado de esperanto. Kaj ke tiel, esperanto estas sukcesa lingvo, kiu estas uzata ĉiutage en multaj medioj, kvankam nur malplimulto da homoj uzas ĝin.

Esperanto estas nur lingvo, ĝi ne havas ideologion, nur ties parolantoj havas ĝin, kaj ni ĉiuj opinias malsame. Ni ne estas samideanoj, ni estas samlingvanoj.

Maria Sandelin

Post legi la lastan blogeron de Maria Sandelin mi ne povas eviti skribi ke ŝi estas la plej leginda blogisto de Esperantujo.

Dankon pro via klarmenseco, Maria.